Opwarming blokkeert een nieuwe ijstijd

Spitsbergen

Een groot geluk bij een ongeluk, zou je de conclusie kunnen noemen van een onderzoek naar het ontstaan van een nieuwe ijstijd. Volgens een artikel in Nature Geoscience (hier de samenvatting, hier achtergrond) zouden we langzamerhand op weg moeten zijn naar een nieuwe ijstijd. Dat die uitblijft komt volgens de onderzoekers door de hoge concentratie van kooldioxide in de atmosfeer.

Welk samenspel van omstandigheden precies leidt tot een ijstijd is nog niet helemaal duidelijk. Luke Skinner, wetenschapper bij de afdeling Earth Sciences van de universiteit van Cambridge, en een van de auteurs:

‘The mystery of the ice ages, which represent the dominant mode of climate change over the past few million years, is that while we can identify the various ingredients that have contributed to them, it’s the arrangement of these ingredients, and how they march to the beat of subtle changes in seasonality, that we lack an understanding of.’

Het ontstaan van een ijstijd heeft te maken met de stand van de aarde ten opzichte van de zon, de rotatiesnelheid en al dan niet kleine afwijkingen daarin en verschuivingen van de aardas. Skinner en de andere onderzoekers hebben gezocht naar een positie van de aarde die min of meer vergelijkbaar was met die van nu. Die vonden ze in omstandigheden zo’n 780.000 jaar geleden. Met één belangrijk verschil: de concentratie van kooldioxide in de atmosfeer is nu veel hoger dan toen, door de verbranding van fossiele brandstoffen.

Eigenlijk, zeggen de onderzoekers, zou het huidige interglaciaal zijn langste tijd wel gehad moeten hebben. De aarde zou binnen pakweg 1500 jaar in een nieuwe ijstijd terecht moeten komen en de eerste tekenen van een verschuiving in die richting zouden nu zichtbaar moeten worden. Dat dit niet het geval is, komt door de opwarming van de aarde die het gevolg is van het versterkte broeikaseffect.

Om een ijstijd op gang te brengen mag de concentratie van CO2 volgens de onderzoekers niet veel hoger zijn dan ongeveer 240 ppm (delen per miljoen). Skinner:

‘From 8,000 years ago, as human civilization flourished, CO2 reversed its initial downward trend and drifted upwards, accelerating sharply with the industrial revolution. Although the contribution of human activities to the pre-industrial drift in CO2 remains debated, our work suggests that natural insolation will not be cancelling the impacts of man-made global warming.’

Volgens sommige klimaatwetenschappers is de concentratie van 240 ppm wat aan de lage kant als een katalysator voor een nieuwe ijstijd. Maar de meesten delen wel de conclusie dat de huidige 390 ppm het ontstaan van een ijstijd blokkeert. Andrew Revkin van de New York Times heeft het onderzoek voorgelegd aan een aantal klimaatwetenschappers, onder wie Richard Alley, die in een reactie schrijft:

‘So, I tend to believe the new results, they confirm what has been shown by several other studies—human-caused CO2 has a large enough effect lasting long enough that it will greatly affect the natural ice-age cycling—but […] I don’t think this is the last word on exactly what CO2 level is needed for exactly what orbital configuration for ice-age initiation.’

Een geluk bij een ongeluk, dat zeker. Maar niet meteen een reden, zoals sommige klimaatontkenners doen (lees hier en hier), om te gniffelen om de conclusie – zie ook een van de reacties op mijn vorige blogje. Niet alleen bevestigen de onderzoekers de opwarming, ze stellen bovendien dat we veel verder gaan dan alleen een ijstijd blokkeren. Zoals Lawrence Mysak, emeritus hoogleraar van de McGill University in Montreal tegen de BBC zegt:

‘Where we’re going is not maintaining our currently warm climate but heating it much further, and adding CO2 to a warm climate is very different from adding it to a cold climate.’