Opties Iraanse president Ahmadinejad zijn beperkt

Strengere sancties zullen de Iraanse regering dwingen tot het nemen van een paar harde besluiten. De Islamitische Republiek kan manieren vinden om het hoofd te bieden aan de druk die een nieuwe ronde van verscherpte sancties met zich zal meebrengen, maar dat zal waarschijnlijk niet zonder politieke gevolgen blijven.

Momenteel gaat een kwart van de export van ruwe olie van het land naar Europa, dat in principe heeft ingestemd met een verbod op verdere importen. En een stap van de Verenigde Staten, die inhoudt dat financiële instellingen worden buitengesloten als ze nog zaken doen met de Iraanse centrale bank, zal de prijsmacht van klanten doen toenemen die nog steeds bereid zijn Iraanse olie te kopen of te ruilen. Zelfs als de nieuwe sancties niet waterdicht zijn, zullen ze de olie-inkomsten doen teruglopen en de kosten van de import laten stijgen. De regering, die ongeveer 60 procent van haar inkomsten aan de olie-export ontleent, zal daardoor in de financiële problemen komen.

Dit alles zal een economie treffen die toch al is verstikt door jaren van wanbeheer. De hoge olieprijzen hebben tot nu toe als een soort buffer gefungeerd. Het IMF denkt dat de buitenlandse valutareserves van Iran 105 miljard dollar (82 miljard euro) waard zijn, genoeg om voor 13 maanden importen te bekostigen. Maar Hossein Askari van de George Washington Universiteit denkt dat het bedrag lager is, misschien slechts 60 miljard dollar.

Deze fondsen kunnen snel verdampen als de regering de Iraanse munt, de rial, blijft verdedigen. De munt heeft onder druk gestaan sinds een daling van de officiële rente in april. De regering pakt nu de officieuze geldhandelaren aan, maar de kloof tussen de officiële wisselkoers (met de dollar) en die op de open markt is nog steeds minstens 30 procent.

Voor president Mahmoud Ahmadinejad zijn er geen gemakkelijke keuzes. Als hij de reserves aanspreekt of een grote devaluatie van de rial toestaat, zal hem dat kritiek van zijn politieke tegenstanders opleveren, die al eens hebben geprobeerd hem af te zetten. Een stijging van de rente – die nog steeds lager is dan de officiële inflatie van bijna 20 procent – zou de armen pijn doen, terwijl zij Ahmadinejad aan de macht hebben gebracht. De officieuze inflatie is vermoedelijk veel hoger. Er zijn in maart parlementsverkiezingen en in 2013 presidentsverkiezingen.

Tot nu toe hebben de sancties de anti-westerse gevoelens in Iran alleen maar versterkt. Een verheviging van de economische problemen zou de interne stemming jegens de leiders van het land kunnen doen omslaan. Ieder compromis over de nucleaire plannen van Ahmadinejad zou waarschijnlijk hetzelfde effect hebben.

Una Galani

Vertaling Menno Grootveld