Merkozy weer bijeen om euro te redden

Merkel en Sarkozy praten weer over de redding van de euro. De Franse president voert er intussen campagne mee. Merkel blijft koel.

Het kerstreces is nog niet voorbij, of de redding van de euro staat alweer op de agenda. Bondskanselier Angela Merkel en president Nicolas Sarkozy spraken gisteren hun „onvoorwaardelijke vertrouwen” in de eenheidsmunt uit, verhoogden de druk op Griekenland en pleitten voor de invoering van een belasting op financiële transacties.

Sarkozy was naar Berlijn gekomen voor overleg over de schulden- en eurocrisis. Het was meteen duidelijk: voor de Franse president is de financieel-economische politiek van de Europese Unie een middel om stemmen te winnen. Dit voorjaar zijn er presidentsverkiezingen in Frankrijk. Vanuit de Duitse hoofdstad voerde Sarkozy campagne.

Van hem gaat het initiatief uit om haast te maken met de belasting op financiële transacties. Die is ongeliefd in Europa’s financiële wereld en omstreden in de politiek. Maar invoering ervan kan een signaalwerking hebben. De politiek pakt de markten waar ze het kwetsbaarst zijn: in hun portemonnee. En zou daarmee laten zien dat ze niet machteloos is, maar haar primaat probeert terug te veroveren. Dat kan electorale betekenis hebben.

„Als wij niet het goede voorbeeld geven, gebeurt er niets. Mevrouw Merkel en ik hebben steeds gezegd dat wij geloven in het principe van deze belastingheffing”, zei Sarkozy op een persconferentie na afloop van het topoverleg. Merkel reageerde stoïcijns. „Persoonlijk vind ik het een goed idee dat Frankrijk nu spijkers met koppen wil slaan met de belasting op financiële transacties.” Natuurlijk volgde er een maar: „Mijn regering is het er echter nog niet over eens. Dat moet ik er wel bij zeggen.”

De liberale regeringspartner van Merkel, de FDP, reageert vandaag geprikkeld en afwijzend. Vicekanselier en minister van Economische Zaken Philipp Rösler waarschuwt voor een Duits-Franse Alleingang. „Ik blijf bij mijn opvatting: een belasting op financiële transacties moet voor de hele Unie gelden en niet alleen voor de eurozone, laat staan uitsluitend voor Frankrijk en Duitsland.”

De weerstand in de Europese Unie, en ook daarbuiten, tegen de belastingheffing is zo groot dat diplomaten zich gisteren in Berlijn afvroegen hoe Sarkozy zijn plan denkt waar te maken. „Londen wijst het af. De Britten dienen nu eenmaal de belangen van de City. Merkel wil wel, maar haar handen zijn gebonden door de Duitse liberalen. Ook in de G8 en de G20 is de tegenstand hardnekkig. Maar Sarkozy moet aan zijn herverkiezing werken. Het electoraat wil ook wat”, zei een diplomaat in de wandelgangen van het Kanzleramt, Merkels kantoor waar het Duits-Franse gesprek plaatsvond.

Het overleg diende ter voorbereiding van een nieuwe topontmoeting van de Europese politieke leiders, eind deze maand in Brussel. Grote kans dat die andermaal beheerst wordt door de dramatische toestand in Griekenland, dat nog steeds geldnood heeft. Merkel herhaalde wat ze eerder heeft betoogd: „We willen dat Griekenland in de eurozone blijft.”

Maar Merkels toon was koel. De relatie tussen Berlijn en de nieuwe Griekse regering is verslechterd. De Grieken moeten hun eerder aangegane verplichtingen – drastische bezuinigingen – eindelijk volledig nakomen, zo is de algemene opvatting in Berlijn. Het ongenoegen groeit over het langzame tempo waarmee dit gebeurt. Dat is een belangrijk gespreksonderwerp in het informele overleg tussen de bondskanselier en IMF-chef Christine Lagarde, vanavond in het Kanzleramt.

Merkel en Sarzkozy hebben hun eerste gesprek in het nieuwe jaar gebruikt om een analyse te maken van de huidige toestand in de eurozone. „Die is gespannen”, aldus de Franse president. Griekenland dreigt failliet te gaan, de euro verliest gestaag aan waarde en Zuid-Europese schuldenstaten zullen de komende maanden waarschijnlijk nog veel geld nodig hebben om hun gaten te dichten; geld dat ze niet meer kunnen lenen omdat de financiële markten achterdochtig zijn geworden. Dit was de eerste topontmoeting. Er zullen er dit jaar nog veel volgen, zo wordt in Berlijn verwacht.