Haal de bruggen op. Amsterdam gaat kapot aan toerisme

Dam na bezoek van Schotse voetbalsupporters. Foto WFA

Niets werkt zo op je zenuwen als een wandeling van Centraal Station, over de Damrak, naar de Dam. Zeker als je haast hebt is die trage, ondoordringbare toeristenstroom niet te harden. Maar eigenlijk is het probleem nog veel erger: toeristenvoorzieningen gaan ten koste van bewonersvoorzieningen.

Dat laatste punt maakt architect Leo Onderwater vanmiddag op de opiniepagina van NRC Handelsblad. “Handelsbedrijven, de rechtbank, hogeronderwijsinstellingen, de openbare bibliotheek, enkele ziekenhuizen en de dienstensector zijn inmiddels uit het binnenstedelijk gebied verdwenen”, klaagt hij. Functies die eeuwenlang waren ondergebracht in het centrum moeten wijken voor hotels, souvenirwinkels, seksshops, galeries en restaurants.

Mensen die gewoon willen wonen en werken in Amsterdam worden naar de perifere gebieden gedirigeerd. Wie toch het centrum verkiest, wordt geconfronteerd met torenhoge onroerendgoedprijzen, opgedreven door de toeristensector. Het omslagpunt is nu bereikt, meent Onderwater.

Niet functies als wonen en werken moeten uit de binnenstad verdreven worden, maar hotelaccommodaties en overige overlastgevende toeristische activiteiten. Onderwater: “Het spreiden en integreren van functies – ook in de zogenaamde probleemgebieden – leidt tot een verbetering van de leefbaarheid en een verhoging van de belevingswaarde van de stad in zijn geheel.” Gebeurt dat niet, dan zal het cultuurhistorisch beeld van Amsterdam volgens hem blijvende schade oplopen.

Amsterdammers hebben weinig te zeggen over toeristisch beleid

De leefbaarheid is dus in het geding. Een abstract begrip waaraan adviesbureau Mercer jaarlijks 221 steden toetst. Bagdad eindigde afgelopen jaar als laatste, Amsterdam als twaalfde. “Met ons onderzoek naar de leefkwaliteit bekijken wij steden vanuit het oogpunt van de expats die er geplaatst zijn”, licht Mercer toe. “Er wordt onderzoek gedaan naar 39 factoren. Deze factoren zijn bijvoorbeeld beschikbaarheid van internationale scholen, geschikte woonruimte en voldoende recreatie mogelijkheden.” Een mix dus, iets dat niet terug te vinden is op de stadsmarketingsite ‘I Amsterdam’. Klik je aldaar op Living, dan staat er: “De door u gekozen pagina is helaas niet beschikbaar in het Nederlands.”

Wat Amsterdammers van het toeristisch beleid vinden, onderzocht Neeltsje Samplonius voor haar afstudeeropdracht van hogeschool InHolland. Anders dan de kop van dit artikel suggereert, bleken veel bewoners van De Pijp en de Rivierenbuurt helemaal niet zoveel problemen te hebben met toeristen. Ze zijn redelijk trots op de aandacht van dagjesmensen en vakantiegangers. Wel willen ze meer inspraak. Slechts 4 procent van De Pijp heeft het idee dat de gemeente bewoners betrekt bij het toeristisch beleid. Ook opmerkelijk: slechts 12 procent voelt zich meer gehecht aan zijn omgeving door de campagne ‘I Amsterdam’.

Het beeld naar buiten correspondeert dus niet met de gemeentelijke communicatie naar Amsterdammers. Misschien dat de functies ‘wonen’ en ‘werken’ daarom verdrongen worden door toeristische voorzieningen. Of zoals Onderwater schrijft: “De prangende vraag is of door de toenemende toeristendruk de binnensteden leefbaar kunnen blijven.”