Grachten

Het was ver voor Jackass (2000), het MTV-programma dat hooligangedrag verheerlijkte. Halverwege de jaren negentig, toen ik nog puberde, kondigde de cultivering van dit gedrag zich al aan in de graagte waarmee jongens elkaar in gestoordheid probeerden af te troeven. Je deed het om het ultieme compliment: „Die gast is gestoord!”

Drie van zulke gestoorde hooligans bij mij op de middelbare school kwamen op een schoolfeest dronken en door het dolle heen de discotheek binnen. Ze waren in de binnenstad aan het indrinken toen ze een man zagen telefoneren in een open telefooncel langs een gracht. Ze dachten: wat nu als we de man, die midden in een telefoongesprek zit, zo hoppa, in de gracht mieteren?

In de afgelopen drie jaar zijn 51 mensen door verdrinking in de Amsterdamse grachten om het leven gekomen, zo berichtte De Telegraaf dit weekend. Een daarvan is moedwillig in de gracht gegooid, de rest bestond uit dronken mannen die bij het wildplassen in de gracht vielen.

Een mooi gezicht altijd is als de grachten worden gedregd en zoekgeraakte fietsen van de bodem gevist worden. Iedereen die de binnenstad frequenteert heeft wel een verhaal over hoe hij/zij of iemand anders bij het op slot zetten van een fiets een andere fiets per een ongeluk in een gracht duwde. De grachten oefenen een aantrekkingskracht uit als van sirenen, zie het gemak waarmee mensen bij feestelijkheden een duikje nemen in dat troebele water.

Soms is de verleiding om juist een ander erin te gooien niet te weerstaan. Op 1 januari gooiden drie mannen in Leeuwarden lukraak enkele voorbijgangers in de gracht. Een drietal strafbare feiten wordt hen ten laste gelegd: poging tot moord en doodslag en openlijke geweldpleging. Anderhalf jaar geleden kwam er een YouTube-filmpje bovendrijven waarin een jongen een zwerver in de Reguliersgracht gooit. En in 2009 kende Amsterdam een kortstondige rage: een Smart (piepkleine auto) in de gracht duwen.

In De Telegraaf pleit de Amsterdamse brandweer voor meer levensreddende maatregelen, zoals trappetjes en reddingsboeien aan wal. Wil je het risico op dodelijke slachtoffers helemaal uitbannen, dan scherm je de grachten af met hekken. Maar wie zou zo’n ontsiering durven voorstellen? Misschien zijn die zestien doden per jaar wel de prijs die we bereid zijn te betalen voor de authentieke aanblik van een grachtenstelsel dat ons wereldfaam bracht.

Gisteren nam ik een kijkje op de plek waarvan ik vermoedde dat mijn klasgenoten 17 jaar geleden de telefonerende man in de gracht wierpen. Het is op de Prinsengracht, bij de Noordermarkt. Het is een diepe val, zonder hulp van de brandweer of van omstanders kun je er niet uitklimmen.

De klasgenoten waren na de daad weggehold en hadden geen idee hoe het met de man was afgelopen. Hij overleefde het en het incident haalde het nieuws van AT5. Dat gaf het verhaal van de jongens alleen maar meer glans. Terwijl het evengoed had kunnen aflopen met een tenlastelegging van een poging tot moord en doodslag en openlijke geweldpleging.