Moraal zonder geloof

Radioprogramma OBA Live bestaat vandaag tien jaar. Presentator Theodor Holman zag in die periode de moraal van Nederland en van zichzelf veranderen: „Wanneer de aarde vergaat, zal ik juichen.”

„Ik begon als een keurige linkse jongen, nu ben ik een vervelende rechtse oude zeur”, zegt radiopresentator Theodor Holman. „En dat komt door het presenteren van OBA Live. Daardoor word ik drie keer per week geconfronteerd met politieke en morele problemen.”

Vandaag viert het radioprogramma OBA Live zijn tienjarig jubileum. Het programma – dat tot 2008 Desmet Live heette – wordt iedere werkdag uitgezonden op Radio 5, gepresenteerd door Theodor Holman, Naeeda Arangzeb en Paul Rosenmöller. Het praatprogramma van HUMAN, NTR en IKON wordt live uitgezonden vanuit de Openbare Bibilotheek in Amsterdam.

Wat gaat u vanavond doen?

„We hebben drie gasten, letterkundige Onno Blom en columnisten Stefan Sanders en Nausicaa Marbe. Die gaan voor de verandering mij vragen stellen, in plaats van andersom. En we hebben, ter verhoging van de feestvreugde, muziek: mijn favoriete zangeres Frédérique Spigt.

Wat gaat u in 2012 doen?

„We zijn net met de redactie in New York geweest om het nieuwe jaar voor te bereiden. Het is verkiezingsjaar in de Verenigde Staten, dus we hebben wat mensen gesproken om ons te oriënteren. Ik voorzie een hernieuwde belangstelling voor de Franse politiek filosoof Alexis de Tocqueville. Die heeft in 1835 Over democratie in Amerika geschreven. Wat is democratie en wat doet het met een land? Tocquevilles ideeën zijn weer belangrijk nu de democratie onder druk staat, bijvoorbeeld door de eurocrisis of door de gedoogstructuur met de PVV.

„In New York hebben we ook gepraat met oud D66-Kamerlid Boris Dittrich over mensenrechten. Voor Human Right Watch zet hij zich in voor homo- en vrouwenrechten. Zelf maak ik me zorgen over de vrijheid van meningsuiting. Dat past goed bij OBA Live; naast politiek, wetenschap en cultuur gaat het goeddeels over moraal.”

Hoe komt dat?

„OBA Live is vooral een programma van HUMAN. En humanisten houden zich bij uitstek bezig met moraal. Want als je geen geloof hebt, waar haal je de moraal vandaan? Een van de toetsstenen die overblijven, vormen de rechten van de mens.”

U bent zelf van humanistische huize. Hoe uit zich dat in uw werk?

„Thuis leerde ik dat we alle godsdiensten moesten bestrijden. Ik ben nog steeds atheïst, maar ik vind inmiddels wel dat iedereen mag geloven wat hij wil. Als je gelooft dat er in het heelal twee kazen rondvliegen of dat de wereld wordt geleid door een grote lieve zeemeermin; prima.”

Hoe ziet uw moraal eruit?

„Ik heb geen moraal. Althans, ik heb wel een persoonlijke moraal, maar die strookt niet zo met de humanistische beginselen. De mens deugt niet, hij moet vernietigd worden. Wanneer de aarde vergaat, zal ik juichen. En ik heb een geweldige afkeer van iedere vorm van idealisme.”

Is de Nederlandse moraal veranderd in tien jaar OBA Live?

„Enorm. Terugkeer van het liberalisme, verzet tegen alles wat links is, de opkomst van Wilders; dat hangt samen met een veranderde moraal.”

Heeft HUMAN wel eens moeite met uw weerzin jegens de islam?

„Nee, want die uit ik niet in dit programma. We werkten zelfs heel vruchtbaar samen met de moslimomroep. Mijn eigen mening uit ik in mijn columns in Het Parool. Het zou wat moois wezen als HUMAN mij ter verantwoording zou roepen voor columns die ik elders schrijf.”

Wat wordt het thema van 2012?

„Gezondheidszorg. We eisen steeds meer van de zorg, waardoor die onbetaalbaar wordt. Dat is een groot, onderschat probleem waar de politiek geen belangstelling voor heeft. Ik denk omdat jonge mensen het niet belangrijk vinden. Ik vier vandaag mijn 59ste verjaardag, mijn generatie maakt zich zorgen over de zorg. Maar wij zijn de babyboomers, een weinig populaire leeftijdsgroep.”

OBA Live. Iedere werkdagRadio 5, 19u-20u. en op obalive.nl