Laten mensen zich nog invriezen?

In de serie Frozen Planet zag Renee Petiet uit Nijmegen hoe een rups bevroor en na de winter weer ontdooid tot leven kwam. Het deed haar denken aan de hype van een tijdje terug, waarbij mensen zich na hun dood lieten invriezen. „Hoeveel mensen liggen er nog ingevroren? En gebeurt het nog? Is er al iemand ontdooid?”

Dat invriezen heet cryonisme. In de jaren zestig kwam het fenomeen op nadat Robert Ettinger het boek The Prospect of Immortality had geschreven. Hierin stelde hij dat mensen zichzelf na hun dood kunnen laten invriezen. Ze worden gereanimeerd als de ziekte waaraan ze zijn overleden is overwonnen en de verjongingstechnologie geperfectioneerd is.

De overledenen worden niet simpelweg bevroren. Bij gewoon invriezen ontstaan ijskristallen die weefsels beschadigen, schrijft Ellen de Bruin, chef wetenschap bij NRC Handelsblad en schrijfster van Onsterfelijkheid voor beginners. Ze prikken dan de celwanden fataal lek. Daarom worden de patiënten bevroren in vloeibare stikstof van min 196 graden en krijgen ze een vloeistof ingespoten die kristalvorming voorkomt.

Momenteel zijn zo’n 200 mensen in „cryogene suspensie”, zoals George Overmeire, voorzitter van de Dutch Cryonics Organisation (DCO), het noemt. 13 Nederlanders hebben een „cryonics contract”. Voor zover bekend is nog geen van hen ingevroren.

Het ontdooien – cryonisten spreken liever van ontvriezen – is nog nooit gedaan. Ontvriezen gaat uit van moleculaire nanotechnologie, die de ontstane schade aan cellen ongedaan kan maken, en deze technologie beheersen we nog niet. Eind jaren 70 werden negen lichamen in Chatsworth wel per ongeluk ontdooid, beschrijft De Bruin; de verantwoordelijke had geen geld meer om ze te koelen en ze begonnen te ontbinden.

Insectenkundige Marcel Dicke legt uit waarom sommige soorten, zoals de rups uit Frozen Planet, bevriezing wel overleven. „Insecten kunnen lage temperaturen overleven door bijzondere aanpassingen, waaronder de productie van stoffen die als antivries functioneren.”

Daarom wordt ook bij cryonisten het bloed vervangen door een soort antivriesvloeistof. Maar die is bij mensen lichaamsvreemd en daardoor giftig. Dit maakt het ontvriezen voorlopig problematisch.

Anouk van Kampen