De jubileumeditie van Het aanzien van...

Ali B? Als je op een willekeurige plek Het aanzien van 50 jaar wereldnieuws in beeld (Het Spectrum, € 10,-) openslaat, verwacht je niet onmiddellijk de vrolijke aanblik van deze knuffelrapper tegen te komen. Hij staat naast collega Keizer en Lenny Kuhr: voor Ali B op volle toeren wisselden ze liedjes uit, en dat is blijkbaar een belangrijk moment in de Nederlandse muziekgeschiedenis – Kuhr blikt er uitgebreid op terug. Ze stond ooit prominent als winnaar van het songfestival in Het aanzien van 1969.

Elk jaar is het zo ongeveer het eerste nieuwe boek dat verschijnt: Het aanzien van het jaar daarvoor, een fotografische terugblik voor mensen die het jaaroverzicht van het NOS Journaal liefst in de boekenkast zouden willen zetten. Vandaag verschijnt Het aanzien van 2011.

Vijftig jaar Het aanzien van... dat is: ca. 10.800 pagina’s nieuws, ca. 16.000 foto’s, ca. 5,5 miljoen verkochte exemplaren. Reden voor een terugblik op de terugblikken – en het verkoopsucces: Het aanzien van 50 jaar... staat op plek 37 van de bestseller top-60.

Wie verwacht met Het aanzien van 50 jaar... een baksteen van een boek te kopen, kijkt verbaasd op: het past allemaal binnen 130 pagina’s. Het is dan ook niet bedoeld als een echt overzicht: van elk jaar wordt één nieuwsfeit eruit gelicht, en dat is lang niet altijd het belangrijkst (‘Titanic verovert de wereld’ in 1998), soms een sportfeitje (natuurlijk, 1988: ‘Eindelijk een titel’ voor het Nederlands voetbalelftal maar ook ‘Ajax speelt Liverpool zoek’ in 1966), en soms ook groot nieuws: om 11 september 2001 kan geen enkel overzicht heen, en het lijkt ook verstandig dat voor 1989 de val van de Muur wordt gememoreerd, en niet de val van Lubbers II over het reiskostenforfait.

Het aanzien van 50 jaar doet wel een beetje alsof het een overzicht is, met voor elk jaar de World Press Photo – een erg goed idee overigens om die allemaal op te nemen – en achterin nogal willekeurige lijstjes van onder andere 50 jaar wereldleiders, Nobelprijzen voor de Vrede (de andere niet), Wimbledon-winnaars en Televizierringen.

Er staan ook enkele interviews in, met Lenny Kuhr over muziek dus, Joop van Zijl over 50 jaar journalistiek, Robbert Dijkgraaf over 50 jaar wetenschap en een met Antoine Bodar over 50 jaar katholicisme. Naar aanleiding van 1962 en het Tweede Vaticaans Concilie mag hij fulmineren tegen vernieuwing in de Kerk waardoor een leegloop zou zijn ontstaan. Waarom de protestantse kerken ook leeglopen blijft buiten beschouwing. Maar de beatmis in die jaren heeft de kerk volgens Bodar de das omgedaan.

Wanneer het misbruik ter sprake komt, is Bodar wat deemoedig over de kindermisbruikschandalen (‘Die zijn een ramp voor de Kerk. De Kerk moet het boetekleed aantrekken en aanhouden, maar kan tegelijkertijd ook op de context wijzen dat toentertijd de hele maatschappij en zeker de psychologie anders dacht over seksualiteit, ook ten aanzien van kinderen’). En over Gerard Reve verklaart hij: ‘Reve was vanwege zijn communistische achtergrond al gewend aan dogma’s. Op een gegeven moment heeft hij gedacht: het katholicisme is mooi en het kost niets.’

Dit is dus geen geschiedenisboek – maar dat wil het ook niet zijn, evenmin als de jaarboeken zelf, en daarmee is het dus wél een heel goed overzicht van de overzichten geworden.

Dit is een boek om door te bladeren. ‘O ja,’ denk je dan vaak, want vrijwel alle foto’s en beelden heb je ooit wel eens gezien, ja, óók die van 1962 (Mies opent Het Dorp), 1967 (Che Guevara), 1985 (het Colombiaanse meisje dat vastzit in de modder), om er maar eens drie te noemen.

Het is dan ook goed dat het zo’n klein boek is gebleven, want dankzij het gebrek aan pretentie hoef je je niet te gaan afvragen wat er ontbreekt, en hoef je je ook niet druk te maken om foutjes. Want in 1963 overleed niet Robert Schumann, maar Robert Schuman. Eén ‘n’ maakt het verschil tussen een componist en een Frans premier. O ja.

Toef Jaeger

Wat er in het aanzien van 2011 staat? Ga naar: www.hetaanzienvan.nl/