brief uit Rusland

Wat schrijven buitenlandse journalisten over hun land? In het Russische opinieblad Moskovskié Novosti bespreekt journaliste Elena Rybakova Dnevnik Jerebtsovoï Poliny: het Dagboek van Polina Jerebtsova, waarin een jong meisje schrijft over de oorlog in Tsjetsjenië tussen 1999 en 2002.

„In het westen kan het misschien een succes worden, maar wat het in Rusland te wachten staat, waar op dit moment geen inhoudelijk debat over Tsjetsjenië mogelijk is, valt niet te voorspellen. Voor ons manifesteert het onderwerp zich alleen in de vorm van aanslagen en rebellen, en de rolverdeling is ondubbelzinnig: aan de ene kant ‘zij’, een gevaarlijke, voornamelijk mannelijke macht, die dood en verderf zaait; aan de andere kant ‘wij’, mogelijke slachtoffers elke keer als we de metro nemen, op straat lopen of op een vliegtuig wachten. De verdienste van dit dagboek van Polina is dat het die starre rolverdeling doorbreekt en een stem geeft aan andere helden - meisjes, jonge en oude vrouwen die bang zijn gedood te worden door jonge, Russische mannen met de macht van hun uniform. Polina noemt hen de ‘Duitsers’ of de ‘Witten’ (naar de soldaten die in de burgeroorlog na de revolutie van 1917 tegen het Rode Leger vochten), want zij is geboren in de nadagen van de USSR en opgegroeid met films uit de Sovjet-tijd. Voor haar moet de vijand dus tot een van die twee categorieën behoren. (...) Zoals elk oorlogsverslag is het in wezen een beschrijving van het menselijk gedrag in extreme omstandigheden. Omstandigheden waarin het het toppunt van waardigheid is om níet de kleren mee te nemen die zijn achtergelaten in gebombardeerde huizen, terwijl je zelf in vodden loopt. (…) Die helden en slachtoffers zijn bepaald geen heiligen. En toch zijn het deze mensen, deze doodgewone Tsjetsjenen en Russen die wij vroeg of laat om vergeving moeten vragen.”

Het hele artikel is te lezen in het tijdschrift 360, een selectie uit de internationale pers (360mag.nl)