agenda

Dinsdag

In Kopenhagen heeft de eerste bijeenkomst plaats van het Deense voorzitterschap van de Europese Unie: een EU expert-meeting over het Nagoya-protocol over biodiversiteit. Sinds de instelling van een permanente voorzitter (i.c. de Belg Herman Van Rompuy) stelt het halfjaarlijkse roulerende voorzitterschap minder voor. Maar de Denen willen veel bereiken. De in september aangetreden pro-Europese sociaal-democratische premier Helle Thorning-Schmidt heeft het redden van de euro tot haar hoofddoel benoemd. Hoe zij dat kan bereiken, is de vraag. De Denen hebben nooit hun munt opgegeven en maken dus geen deel uit van de groep van 17 eurolanden. De eurocrisis raakt Denemarken wel. De Deense kroon is gekoppeld aan de euro en Thorning-Schmidt kampt met stijgende werkloosheid en een kwakkelende economie.

Na de voorronde vorige week in Iowa wordt de eerste echte voorverkiezing om de Republikeinse kandidatuur voor het Amerikaanse presidentschap gehouden. Strijdtoneel is de noordoostelijke kuststaat New Hampshire. Volgens de peilingen ligt Mitt Romney hier ver voorop. Maar in Iowa deed Romney, vier jaar geleden ook al Republikeins mededinger, het niet zo best. Hij won met miniem (acht stemmen) verschil. Morele winnaar was Rick Santorum, de verdediger van christelijke waarden en het gezin als hoeksteen van de samenleving. In Iowa bewees Santorum dat hij een sterke campagne kan voeren met beperkte middelen. Maar New Hampshire heeft hij nauwelijks bezocht. Nu zal blijken of hij zijn opmars kan voortzetten in het vervolg van de voorverkiezingen.

De Zuid-Koreaanse president Lee Myung-bak is voor de tweede dag in China. Hij ontmoet de Chinese premier Wen Jiabao en president Hun Jintao, onder meer om te spreken over Noord-Korea na de dood van Kim Jong-il.

De Amerikaanse minister van Financiën Timothy Geithner arriveert in Peking voor gesprekken over de wereldeconomie en over sancties tegen Iran. Geithner spreekt met premier Wen Jiabao, vice-president Xi Jinping en vice-premier Wan Qishan. De VS zijn er op gebrand Iran, dat bezig is met de ontwikkeling van nucleaire technologie, te isoleren en zoeken steun bij de Aziatische economische supermacht. China is de grootste afnemer van Iraanse olie en heeft zich steeds tegen sancties gekeerd. Aziatische landen waren de laatste weken druk op zoek naar andere toeleveranciers.

Woensdag

Geithner reist door naar Japan. In Tokio ontmoet hij premier Yoshihiko Noda en minister Jun Asumi (Financiën). Ook hier zoekt hij steun voor sancties tegen Iran.

Bondskanselier Merkel ontvangt de Italiaanse premier Mario Monti. Hij bezocht eind vorige week president Sarkozy, volgende week premier Cameron. Het is een signaal dat Italië binnen Europa uit het isolement komt dat Silvio Berlusconi als premier over het land had afgeroepen. Maar Monti, die op zijn post belandde nadat Merkel de Italiaanse president Napolitano had gebeld om te zeggen dat Berlusconi onhoudbaar was geworden, heeft in Berlijn nog weinig goed nieuws te melden. Zijn bezuinigingsplannen liggen op koers, maar zijn pogingen om meer ruimte te maken voor groei door gevestigde monopolies te doorbreken, stuiten op taai verzet.

‘De wereld is niet in staat om grote, nieuwe schokken te weerstaan. De financiële crisis heeft wereldwijd de economische weerstand doen verminderen, terwijl tegelijkertijd groeiende geopolitieke spanningen en opstekende maatschappelijke bezorgdheid de indruk wekken dat zowel regeringen als samenlevingen minder dan ooit in staat zijn om de problemen aan te pakken’. Het was geen vrolijke boodschap die het World Economic Forum vorig jaar in zijn rapportage Global Risks 2011 ventileerde. Nu publiceert de organisatie haar rapport voor dit jaar. De toonzetting zal er niet vrolijker op zijn geworden.

Zaterdag

Bijna vier jaar geleden werd de Taiwanese nationalist Ma Ying-jeou (61) met overmacht gekozen tot president. Bij de nieuwe presidentsverkiezingen wordt duidelijk of hij nog steeds zo populair is. Ma, leider van de Kuomintang (KMT), voormalig minister van Justitie en oud-burgemeester van de hoofdstad Taipei, zocht de afgelopen jaren economische toenadering met het moederland China. Dat leverde hem bijval op van topondernemers (Taiwanezen zijn grote investeerders op het vasteland), maar ook kritiek van mensen die beducht zijn voor politieke overlevering van de democratische eilandstaat (23 miljoen inwoners) aan de communistische regering in Peking. Waarnemers voorspellen een nek-aan-nek-race met Tsai Ing-wen, de tegenkandidaat van de Democratische Progressieve Partij (DPP). De DPP leidde Taiwan tot 2008 gedurende acht jaar, maar liep grote imagoschade op door corruptie van ex-president Chen Shui-bian. Mocht Tsai (55) winnen, dan wordt zij de eerste vrouwelijke president van Taiwan. Bij de laatste peilingen lag Ma Ying-jeou evenwel nog voor. Politieke veteraan James Soong (69) doet ook mee, als onafhankelijke.

Zondag

De uitslag staat al vast. De partij van president Noersoeltan Nazarbajev, Nur Otan (Stralend Vaderland), gaat de parlementsverkiezingen in Kazachstan winnen. Daar zorgen zijn verkiezingsambtenaren wel voor. Maar toch zijn de verkiezingen spannend. Steeds meer burgers krijgen genoeg van hun ‘eeuwige president’ en zijn kliek – en zijn bereid dat te laten merken. Zie de recente protesten, waarvan er een in een bloedbad eindigde.

Tot nu bestond er geen politieke uitlaatklep voor deze ongenoegens. In het parlement zitten alleen maar Nur Otan-afgevaardigden, bij de vorige verkiezingen ‘verloor’ het laatste oppositielid zijn zetel. Nazarbajev (71) heeft verordonneerd dat dit na vandaag anders moet – hij liet er de verkiezingen zelfs voor vervroegen. Maar of een verplichte ‘minimumoppositie’ de volkswoede zal wegnemen is de vraag.

De voormalige Sovjetrepubliek is in snel tempo een van de grootste olieproducenten ter wereld aan het worden (nu reeds nummer 10) en is een belangrijke partner van het Westen bij de oorlog in Afghanistan. Nazarbajev was de man met wie het Westen graag zaken deed, want hij wist de stabiliteit te bewaren in een regio die verder explosief is. Maar het wordt steeds onzekerder of Nazarbajev – al ruim twintig jaar aan de macht – dat kan blijven doen.