Winst maken in zorg - wen maar aan het idee

Geldschieters aller landen verenigt u. De Nederlandse gezondheidszorg, een bedrijfstak van 87 miljard euro, wordt dit jaar een investeringskans van jewelste. Onder druk van de kosten lijkt politieke tegenstand tegen particuliere investeerders in de zorg een achterhoedegevecht te worden.

Eerst twee van de meest recente pleitbezorgers. Voormalig PvdA-leider Wouter Bos, nu zorgadviseur (KPMG), zei afgelopen zaterdag in De Volkskrant over private investeringen in de zorg: „Als daar een gunstiger prijs en kwaliteit uit voortkomen is dat het beste voor de consument.” Topambtenaar Chris Buijink van het door Maxime Verhagen (CDA) geleide ministerie van Economische Zaken en Innovatie prijst deze week de stap dat ziekenhuizen volgend jaar winst mogen uitkeren aan geldschieters. Hij roept in zijn jaarlijkse beleidsagenda in vakblad ESB ook op tot private investeringen én het toestaan van winst in de langdurige zorg, zoals de AWBZ.

Bos en Buijink worden op hun wenken bediend. Private investeringen zie je overal opduiken, van huisartsenposten tot fabrikanten van zorghulpmiddelen. De oudste private investeerders zijn de maatschappen van medisch specialisten. Zij zijn geen aandeelhouders, maar incasseren wel batige saldo’s.

Twee private investeerders springen eruit. Vorig jaar kocht zorgonderneming TSN de activiteiten in Groningen van het bankroete Meavita thuiszorg- en verplegingsconglomeraat. TSN is een dochter van familiebedrijf Asito (schoonmaakbedrijven en personeelsdiensten).

Het meest opvallend is zorgondernemer Loek Winter. Hij stak de afgelopen dagen kapitaal in Kliniek DeLairesse in Amsterdam en wil de volwassenenzorg uit de failliete Zonnehuizen-boedel kopen. Zonnehuizen is een landelijke zorg- en onderwijsaanbieder op antroposofische grondslag. Winter is al eigenaar van de MC Groep met ziekenhuizen in Emmeloord, Dronten en Lelystad. Hij kocht de ziekenhuizen in een ‘warme doorstart’ zodat een ontwrichtend faillissement werd voorkomen.

De overnames door Winter en TSN onderstrepen de verlamming in de zorgsector en de politiek. Eerst moet sprake zijn van een onhoudbare situatie, zoals faillissement en een dreigende breuk in de zorgverlening, voordat privaat kapitaal aan bod komt. Bij de debavles rond de IJsselmeerziekenhuizen, Meavita en Zonnehuizen is samen 50 miljoen euro maatschappelijk kapitaal weggevaagd.

De structuur van de gezondheidszorg, vol zelfstandige stichtingen die in feite aan niemand verantwoording schuldig zijn, werkt als een kleilaag: niemand komt er doorheen. Dat kan anders. Niet wachten tot de volgende rekening van wanbeleid wordt gepresenteerd, maar het kapitaal mobiliseren waar het rendeert.

Met private investeerders stapt Nederland niet het walhalla van de zorg in. Dat bestaat namelijk niet. Meer aanbod van zorg leidt – zo leert de ervaring – tot meer vraag van consumenten. Dat maakt de zorg duurder en het is de vraag of de efficiëntievoordelen waar private zorgbedrijven graag mee pronken daar tegen opwegen. Misschien dat een individuele onderneming wel efficiëntiewinst pakt, maar of de hele sector dat doet?

Nee. Kostenstijgingen wil topambtenaar Buijink juist niet. Stijgende zorguitgaven tikken direct door in de arbeidskosten en dat is nadelig voor de bedrijfswinsten en economie. Vandaar dat Buijink vraagt om meer financiering door de consument zelf en meer eigen bijdragen. Dat is de grote uitruil: zonder de private investeerders moet u zeker meer zelf betalen. Met de private investeerders krijgt u meer te kiezen, misschien zelfs meer kwaliteit.

Menno Tamminga