Veiliger financieel middel

De financiële crisis heeft aangetoond dat er serieuze problemen zijn met de architectuur van beleggingsinstrumenten. Een nieuw instrument – obligaties met betalingen die variëren al naar gelang het bruto binnenlands product (bbp) – kan een uitkomst bieden.

Kijk eens naar de zwakheden van de huidige set-up. Inflatie kan het reële rendement van gewone obligaties aantasten. Deze obligaties zetten debiteuren ertoe aan in goede tijden te veel schulden op zich te laden, wat tijdens recessies kan leiden tot faillissementen. Voor de inflatie geïndexeerde schulden beschermen beleggers tegen stijgingen van de kosten van levensonderhoud, maar bieden bijna geen mogelijkheden om te profiteren van economische expansie. Aandelen bieden wel groeikansen, maar zijn riskanter.

Het nominale bbp vormt een veel betere basis voor beleggingen. Daarin zijn zowel de inflatie als de reële groei vertegenwoordigd. Als maatstaf is het bbp minder veranderlijk en beter voorspelbaar dan de bedrijfswinsten die aan aandelenkoersen ten grondslag liggen, maar het bbp groeit in de loop der tijd min of meer even snel. En omdat het bbp net zo conjunctuurgevoelig is als de economie zelf, zal lenen noch te verleidelijk noch te belastend worden.

Econoom Robert Shiller oppert een instrument dat hij de ‘trill’ noemt (zijn mede-auteur Mark Kamstra bedacht de naam). Een ‘trill’ zou een jaarlijkse couponrente uitkeren die overeenkomt met één miljoenste van het bbp van het voorgaande jaar (ongeveer 14 dollar in 2012, voor de VS). Zowel bedrijven als staten moeten deze obligaties kunnen uitgeven. Net als bij andere instrumenten kunnen beleggers beslissen hoeveel zij betalen voor de verwachte stroom uitkeringen. Net als bij aandelen verandert de koers. En het niet uitkeren van het dividend heeft dezelfde nare gevolgen als bij obligaties.

Er zijn al eens ‘trills’ uitgegeven, maar louter door landen die al bankroet waren. Er is ook gesproken over het introduceren van ‘bbp-kickers’ op de gesaneerde schulden van Griekenland. Beleggers moeten bereid zijn een deel van hun nominale zekerheid op te geven in ruil voor een reële garantie. Handelaren en vermogensbeheerders moeten nieuwe prijsmodellen ontwikkelen. Maar aan het bbp gelinkte obligaties kunnen de uitgevers en beleggers goede diensten bewijzen, en aantonen dat de crisisjaren toch vrucht kunnen dragen.

Edward Hadas

Vertaling Menno Grootveld