Film over 'Iron Lady' wekt walging

In Londen prijst het publiek Meryl Streep, om haar filmrol als Margaret Thatcher. Maar waarom wordt de dementie van de ex-premier getoond?

Nog steeds weet Margaret Thatcher gevoelens van bewondering of walging bij de Britten op te roepen, zo blijkt weer eens. Want sinds gisteren draait de film The Iron Lady, over het leven van de voormalige premier, in de Britse bioscopen. En terwijl het binnen vol zit, wordt buiten geprotesteerd – bijvoorbeeld in Chesterfield, waar mijnwerkersvrouwen gisteren tegen de film betoogden.

De opwinding is begrijpelijk. Herinneringen aan Thatchers regeerperiode (1979 - 1990) staan iedere Brit boven de veertig helder voor de geest. Helemaal nu het Verenigd Koninkrijk opnieuw kampt met bezuinigingen, werkloosheid en spanning met de Europese Unie. Zelfs de krantenkoppen zijn hetzelfde, concludeerde The Independent vorige week toen het Nationaal Archief de kabinetsnotulen uit 1981 vrijgaf: rellen, stakingen en een prinselijk huwelijk. En opnieuw is het een Conservatieve premier die het land leidt.

In de chique wijk Mayfair werd gistermiddag bij een van de eerste vertoningen van The Iron Lady vooral gegiecheld van herkenning als Thatcher (Meryl Streep) echtgenoot Dennis toebijt dat hij te veel boter op zijn toast smeert. Gegrinnikt werd er bij haar antwoord als hij haar ten huwelijk vraagt: „Iemands leven moet uit meer bestaan dan koken en kinderen krijgen. Ik kan niet al theekopjes afwassend sterven.”

Maar na afloop waren de bezoekers in Mayfair het eens met premier David Cameron. Die loofde gisteren het acteerwerk van Streep, maar zei dat het hem verdriet deed dat de film „meer over oud worden en dementie gaat, dan over een geweldige premier”. „Waarom moet deze film nu worden uitgebracht?”

Wat Thatchers bewonderaars tegenstaat, is dat de nu 86-jarige oud-premier wordt geportretteerd als een dementerende vrouw, en niet als de sterke leider die driemaal verkiezingen won en wier sociaal en economisch beleid wereldwijd werd nagestreefd. The Iron Lady is weliswaar een film over een politicus, maar tegelijkertijd weinig politiek.. Nog voor de film was uitgebracht buitelden de eerste Conservatieve politici al over elkaar heen om commentaar te leveren. Oud-minister van Buitenlandse Zaken Douglas Hurd noemde de film „walgelijk”, oud-partijvoorzitter Norman Tebbitt zei dat Thatcher nooit „de half-hysterische, emotionele” vrouw was die Streep neerzet.

Het laat zien hoe het beeld van Thatcher is veranderd. In de jaren na haar aftreden probeerden politici zich nog van haar te distantiëren. John Mayor was ontzet toen ze in een interview zei van de achterbank nog steeds mee te regeren, en William Hague was ongelukkig met haar openbare steun. Dat probeerde Labour weer te gebruiken door de kale Hague met Thatchers kapsel af te beelden.

Maar nu wordt een associatie met de oud-premier openlijk nagestreefd. Zie bijvoorbeeld een interview deze week in het blad GQ met Louise Mensch, een van de meest opvallende jonge Conservatieve Lagerhuisleden, die zich met een Thatcheriaans strik op haar blouse liet fotograferen. Het tijdschrift roemt haar als „geestelijke kleindochter” van Thatcher.

En zie ook een peiling onder Conservatieve partijleden door het invloedrijke blog conservativehome. Zij zien Thatcher nog steeds als degene die het dichtst bij hun eigen politieke visies staat. Pas op zeven staat premier Cameron. Zijn critici verwijten hem ‘Thatcher-light’ te zijn. Want zei Thatcher niet „er bestaat niet zo iets als een maatschappij”? Cameron probeert de Britten juist te overtuigen van een big society, een maatschappij waarin burgers verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen omgeving.

Maar de peiling werd afgenomen vóór Camerons optreden in Brussel, vorige maand, toen hij zijn veto uitsprak over een nieuw euroverdrag. In de lof die hij vervolgens in eigen land kreeg, kwam de vergelijking met Thatchers ‘nee, nee, nee’ voordurend naar voren.

Woensdag in de bijlage Film: recensie en interview met Meryl Streep