De Baskische variant

E en verdwaalde topschaker vindt altijd wel ergens een gastvrij onthaal. Vugar Gashimov uit Azerbaidzjan won een jaar geleden het 53ste Torneo di Capodanno (‘kop van het jaar’) in Reggio Emilia. Natuurlijk werd hij dus in de loop van vorig jaar uitgenodigd voor de 54ste editie van dit toernooi, dat altijd rond de jaarwisseling wordt gehouden, maar later gebeurde er iets vreemds.

Half december hoorde Gashimov op het vliegveld van Peking, de stad waar hij had meegedaan aan de World Mind Games, van Vasili Ivantsjoek dat hij in Reggio Emilia vervangen was door Alexander Morozevitsj. Alle deelnemers hadden een mail gekregen waarin dat stond, alleen Gashimov zelf niet. Hoe het kon gebeuren is op de schaakwebsites wel min of meer uitgelegd, maar die uitleg begreep ik niet, dus ik zal het hier ook niet navertellen.

Gelukkig voor Gashimov werd er gelijk met het toernooi in Reggio ook een toptoernooi in San Sebastian gespeeld. De organisatoren daar hoorden dat Gashimov onverwacht vrij was, scharrelden snel een startgeld voor hem bijeen en haalden hem binnen.

Het is een grappig toernooi, omdat in iedere ronde de spelers twee partijen tegelijk tegen elkaar spelen. Als het 1-1 wordt, volgen twee rapid-partijen en dan als het nodig is twee vluggertjes, weer tegelijk. Die laatste vluggertjes moeten wel zenuwslopend zijn, maar in het algemeen denk ik dat twee partijen tegelijk spelen minder stress geeft dan één partij. Je kunt je een ongelukje permitteren.

De organisatoren in San Sebastian noemden dit het ‘Baskische systeem’. Ze waren niet alleen vernieuwend met hun toernooiformule, maar konden ook een ongewone prijs uitloven. De eerste prijs was 20.000 euro en een elektrische motorfiets. Het zou echt iets zijn voor Loek van Wely, altijd in voor een geintje, om die te winnen en er dan triomferend mee van Spanje naar Wijk aan Zee te rijden, maar Van Wely werd in een van de eerste rondes uitgeschakeld.

Ondertussen in Reggio Emilia... Daar zagen we het wispelturige genie Vasili Ivantsjoek vier partijen achter elkaar verliezen, een paar keer op een krankzinnige manier. Tegen Nikita Vitjoegov gaf hij in een gelijke stelling zomaar een stuk weg. Dat was nog per ongeluk, maar een dag later gaf hij tegen Fabiano Caruana opzettelijk achter elkaar een dame, een toren en een loper weg, wegens ondraaglijke zielesmart.

De laatste ronde in Reggio, die gisteren is gespeeld, kon ik in dit verslag niet meenemen, maar een ronde voor het eind stonden Morozevitsj, Anish Giri en Hikaru Nakamura samen op de eerste plaats.

Het zag er in het begin niet naar uit dat Giri zo hoog zou komen, want in het begin verloor hij twee partijen, tegen Morozevitsj en Nakamura. Over zijn nederlaag tegen Morozevitsj twitterde hij na afloop: „De stelling na de opening was nogal shaky en zelfmoord hielp daarna ook niet echt. Hopelijk morgen beter!”

Dat ‘morgen beter' kwam gelukkig uit, want later won hij vier partijen, onder meer tegen Ivantsjoek, die toen nog bij zinnen was, en zijn tweede partij tegen Nakamura. Het mooie slot van zijn overwinning op Caruana ziet u in de opgave.

Anish Giri - Alexander Morozevitsj, Reggio Emilia 2011/2012

1. Pf3 d5 2. d4 Pf6 3. c4 c6 4. e3 Lg4 5. h3 Lh5 6. Pc3 e6 7. g4 Lg6 8. Pe5 Wit verovert het loperpaar, maar betaalt de prijs dat hij niet kort meer kan rokeren. 8...Pbd7 9. h4 Met het kalmere 9. Pxg6 hxg6 10. a3 had wit veel van de problemen die hem wachten voorkomen. 9...dxc4 10. Pxg6 hxg6 11. g5 Pd5 12. Lxc4 Lb4 13. Ld2 De7 Een stelling die de afgelopen jaren vaker is voorgekomen. De veiligste zet voor wit lijkt me hier 14. Dc2 om lang te rokeren. 14. a3 Pxc3 15. bxc3 La5 16. f4 Wit heeft een prachtig centrum en slechts één ernstig probleem: waar moet zijn koning heen? 16...0-0-0 17. Db3 Pb6 18. Ld3 Kb8 19. Ke2 Als de koning al in het centrum moest blijven, lijkt f2 een beter veld. 19...Dd7 20. Le4 f6 Hij gaat lijnen tegen wits koning openen. 21. gxf6 gxf6 22. Tag1 e5 23. fxe5 fxe5 24. Tg5 Wit probeert door de e-pion te pennen de opening van lijnen te voorkomen, maar het werkt averechts. 24...exd4 Er is niet veel moed nodig om op zo’n manier een stuk te offeren. Het is duidelijk dat zwarts aanval overweldigend zal zijn als wit het stukoffer aanneemt.

DIAGRAM Morozevitsj

25. Txa5 Hij doet het toch. Dit is min of meer de consequentie van zijn vorige zet, maar het leidt recht naar de afgrond. Na 25. cxd4 of 25. exd4 zou wit slecht staan, maar nog kunnen spelen. 25...The8 Met 25...Dg4+ 26. Lf3 d3+ 27. Kf2 Tdf8 zou zwart sneller winnen, maar hij staat zo goed dat het weinig meer uitmaakt. 26. Lg2 dxe3 27. Lc1 Dd3+ Ook hier was er een snellere winst met 27...Dg4+ 28. Lf3 Dg3. 28. Ke1 e2 Dit is ook goed genoeg. 29. Lf4+ Ka8 30. Kf2 Tf8 31. Db4 Pc4 32. Txa7+ Kxa7 33. Da4+ Kb6 34. Db4+ Ka6 35. Da4+ Pa5 36. Lf3 b5 Wit gaf op.