Collectes op internet maken dromen werkelijkheid

Stel: je bent een ondernemer met een goed idee, maar je hebt niet genoeg geld om het te realiseren. In een tijd dat de kredietverlening door banken opdroogt, kan crowdfunding uitkomst bieden.

Marketingprofessional Martijn Arets reisde in 2010 in een oud Volkswagenbusje langs een twintigtal Europese locaties. Plekken waar merken als Duvel, Swarovski en The Body Shop ontstonden.

‘Brand Expedition’ noemde hij zijn project. Gesprekken met directeuren, liefhebbers en oprichters van de merken resulteerden in een reeks artikelen in dagblad De Pers en in het boek ‘Brand Expedition’. Het eerste jaar werden er 1.200 exemplaren verkocht.

Maar Arets wilde meer. Zijn tocht verdiende ook internationale aandacht, meende hij. Tijd dus voor een Engelse editie van het boek. „Nou, zie daar maar eens een uitgever of bank warm voor te krijgen.” Dus moest de merkenfanaat op zoek naar alternatieve financieringsbronnen voor de benodigde 20.000 euro.

Crowdfunding bleek uitkomst te bieden. Het principe is simpel: een ondernemer pitcht op een internetplatform zijn idee en vervolgens kunnen belangstellenden investeren in de projecten die hen aanspreken. Dat investeren kan via donaties, een belegging, lening of een combinatie daarvan. De investeerder ontvangt voor zijn geld een tegenprestatie van de projecteigenaar.

In 2011 werd in Nederland 2,5 miljoen euro opgehaald via crowdfunding, zo blijkt uit een onderzoek dat het adviesbureau Douw&Koren maandag zal presenteren. „Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van 2010. Bovendien vormde het totale investeringsbedrag uit de tweede helft van 2011 op zijn beurt een verdubbeling ten opzichte van de eerste helft”, zegt onderzoeker Simon Douw.

Voor 2012 verwacht Douw dat nog grotere bedragen opgehaald gaan worden. „Was het voorheen een middel voor startende ondernemers en kleinere projecten, nu gaan steeds meer grotere partijen het als een optie zien.”

Arets zocht en vond geld via Symbid, een internationaal opererend platform. Een van de portals op die website wordt geëxploiteerd door MKB Crowdfunding, in samenwerking met MKB Servicedesk. Directeur Willem Overbosch van MKB Servicedesk onderschrijft dat crowdfunding in 2011 grote stappen heeft gemaakt. Dat komt volgens hem voornamelijk doordat ondernemers steeds moeilijker aan financiering via banken kunnen komen.

„Veel ondernemers verbruikten een groot deel van hun eigen vermogen om de crisis door te komen”, zegt Overbosch. De bank zet vraagtekens bij hun solvabiliteit. Ook moeten ondernemers vaak langer op hun geld wachten, doordat betalingstermijnen steeds verder uitgebreid worden, terwijl lopende projecten toch gefinancierd moeten worden. „Door het publiek via crowdfunding te laten participeren, toon je aan de bank aan: kijk, er is draagvlak voor deze ideeën. Dat maakt het voor de ondernemer vervolgens weer gemakkelijker geld te lenen.”

MKB Crowdfunding werkt met participaties van minimaal 20 en maximaal 2.500 euro. Een investeerder koopt deze participaties door geld te storten op een transactieplatform van Symbid. Overbosch schat dat het gemiddelde investeringsbedrag bij Symbid tussen de 100 en 300 euro ligt. De investeerder kan zijn deelnemingen inzetten bij één project of spreiden over verschillende ideeën. Wanneer een ondernemer het beoogde bedrag niet haalt, krijgt de investeerder zijn inleg terug.

Aanvankelijk waren het vooral goede doelen en culturele projecten die crowdfunding omarmden. Het afgelopen jaar zijn daar de ondernemers bijgekomen, zegt onderzoeker Douw. Dat betekent niet dat er voor goede doelen en cultuur minder overblijft. „Ze richten zich op verschillende markten. Ondernemers maken andere proposities dan goede doelen. Het kan separaat werken.”

Theatervoorstellingen, cd’s, poezië: via de website voordekunst.nl worden investeerders gezocht voor een divers aantal projecten. Vorig jaar werden via de website 45 culturele projecten succesvol gefinancierd. In totaal ging het om een half miljoen euro. „Je kunt vrijwel alles crowdfunden”, zegt oprichter Roy Cremers. „Het belangrijkste is dat je het publiek duidelijk maakt wat de urgentie is om bij te dragen aan dat ene project.”

Transparantie speelt een grote rol. „Hoe meer informatie mensen krijgen, des te groter wordt het gevoel bij een idee”, zegt Cremers.

Martijn Arets toog met een bakfiets naar Beursplein 5 om op een ludieke manier aandacht te vragen voor zijn eigen aandelen. „Ik probeerde steeds nieuwswaardige momenten te creëren”, zegt hij. „Zo’n project kost veel tijd. Je moet er hard aan trekken. Ik ben er een half jaar fulltime mee bezig geweest.”

Een idee dumpen op een website en dan maar wachten tot het geld binnenstroomt, leidt zelden tot succes. Cremers: „Het publiek geeft aan mensen. Maak dus reclame. Schrijf updates. Laat van je horen.”

Hoewel de markt voor crowdfunding groeit, is het nog allerminst een volwassen financieringsvorm, constateert Douw. „Het wordt tijd voor wetgeving die crowdfunding reguleert. De vraag die daarbij centraal moet staan is: hoe worden consumenten beschermd zonder crowdfunding onmogelijk te makken. Er zijn gelukkig nog maar weinig voorbeelden van platforms die er zelf met het geld vandoor gaan. Maar nu deze manier van financieren zo hard groeit, vrezen we dat de kans daarop wel toeneemt.”

Bovendien zijn het nu nog vooral vrienden en bekenden van de projecteigenaar die geld investeren. „Ik noem het nog weleens incrowdfunding”, lacht Cremers. „Dat is ook wel logisch, want het moet bij het eigen netwerk beginnen. Maar de grootste winst valt nog te boeken buiten de kring van vaste donateurs.”

Investeerders blijven niet met lege handen achter. De beloning verschilt per project. Aandeelhouders bij Symbid ontvangen een rendementsuitkering. Overbosch: „Maar van het rendement dat je over 300 euro verkrijgt, word je natuurlijk geen miljonair. Het gaat vooral nog om de sympathie die een project oproept, de betrokkenheid van het publiek waarmee je laat zien dat er draagvlak is voor een idee.”

Ondernemers Arets haalde uiteindelijk zijn target. Binnen twee maanden had hij 20.000 euro binnen voor de Engelse editie. Het leverde hem zelfs een plek op in de top 10 van succesvolste crowdfundingsprojecten van het afgelopen jaar, samengesteld door adviesbureau Douw&Koren. „Het boek is inmiddels vertaald. Eind januari gaat het manuscript naar de drukker.”

Crowdfunding draait om geld, en ook om sympathie, beklemtoont Arets. „Ik heb nu de financiering rond. Dat stemt tevreden. Maar ik heb er ook een grote groep ambassadeurs bij. Daar ging het mij óók om.”