Boodschapperstof ontdekt die spieren bij training versterken

Training kweekt spieren. Niet alleen worden de spiercellen dikker, er komen er ook meer bij. Franse onderzoekers hebben de boodschapperstof ontdekt die spieren tot groei aanzet als ze hard moeten werken. De stof heet serum respons factor (Srf). Srf kan aan een stuk DNA binden en als dat gebeurt worden een aantal genen tegelijk ‘aan’ gezet (Cell Metabolism, 4 januari).

De ontdekking leidt mogelijk tot nieuwe geneesmiddelen die de achteruitgang van spiermassa tegengaan bij ouderen, kankerpatiënten en mensen die langdurig bedlegerig zijn. Ongetwijfeld zijn er ook mensen die Srf graag als doping zouden gebruiken, maar dat is uiterst riskant. Te hoge doseringen kunnen makkelijk tot hartfalen leiden.

Van Srf is bekend dat het actief is bij de embryonale ontwikkeling, wondgenezing en hartfalen. Een tekort eraan speelt een rol bij psoriasis en andere huidziekten. Ook was al duidelijk dat Srf invloed heeft op spiergroei en -afbraak, maar het idee was tot nu toe dat de afname van Srf in spieren een verouderingsverschijnsel was. Dat Srf de groeifactor is die spieren na belasting tot groei aanzet is helemaal nieuw.

In spieren liggen een soort spierstamcellen, de satellietcellen. Die moeten de spieren laten groeien en Sfr is daarvoor onmisbaar. De onderzoekers ontdekten dit toen zij muizen die door een genetische verandering geen Srf kunnen maken in een tredmolen lieten rennen. Hun spieren namen wel iets in volume toe, maar alleen doordat de al aanwezige spiercellen wat dikker werden. De satellietcellen deden niets. Die komen pas in actie als Srf daar het signaal toe geeft.

Srf beïnvloedt een zeer breed scala van genen. Veel daarvan waren al bekend uit eerder onderzoek naar de effecten van training. Verrassend was dat Srf ook het gen voor het enzym COX2 activeert dat een rol speelt bij ontstekingen. Een pijnstiller als ibuprofen remt dit enzym juist, wat zou kunnen betekenen dat dit medicijn ook de groei en het herstel van de spieren kan belemmeren.

Srf zelf is geen geschikt kandidaat-geneesmiddel tegen spierverval, denken de onderzoekers. Ondermeer omdat het moeilijk zal zijn de juiste dosering te vinden. Vermoedelijk is het effectiever om te zoeken naar stoffen die de werking van Srf nadoen.

Huup Dassen