13 procent en meer

Harold Hamersma weet: hoe hoger het alcoholpercentage, hoe lager de doordrinkfactor.

Zoals het hoort in een tijd van lijstjes blikte ook het KNMI eind december terug. Daaruit blijkt dat 2011 in de topdrie van warmste jaren sinds 1901 is beland. Ietsjes zuidelijker rept de Belgische weerdienst zelfs over ‘het warmste jaar aller tijden’. En wereldwijd zijn de tien warmste jaren sinds 1860 na 1980 gemeten.

De opwarming van de aarde laat de wijnindustrie niet koud. De zorg van de grootste wijnproducerende landen – Frankrijk, Italië en Spanje – is niet dat door de opwarming druiven inmiddels op onverwachte locaties succesvol wortel schieten. In het noorden van Rusland wordt bijvoorbeeld jubileinaja novgoroda gemaakt. Een witte wijn van een druif die vroeg rijpt en het goed doet in het steeds minder koel wordende deel van het land. Evenmin zal de toekomstige bestelling ‘Wie wil er nog een Kosmonautje?’ niet tot paniek leiden bij De Grote Drie. Al schijnen er in Wit-Rusland fijne resultaten te worden geboekt met een blauwe druif die deze naam draagt. En ook de komst van witte skujinsh 675 uit deze contreien, waarmee overigens ook al wordt getest in het tegenwoordig eveneens zonovergoten Denemarken, zal de zuidelijke wijnmakers geen schrik aanjagen.

Veel zorgelijker kijken Franse, Italiaanse en Spaanse wijnboeren wat er met de druiven in eigen land gebeurt. In Bordeaux wordt gevreesd dat merlot en cabernet sauvignon door global warming hun unieke karakter verliezen. En in Spanje heeft wijntycoon Miguel Torres voor de zekerheid al wijnranken op 900 meter hoogte in de Pyreneeën laten aanplanten, omdat het daar beduidend koeler is. „Dit zou over een jaar of veertig wel eens de ideale plek kunnen worden om wijn te verbouwen”, zegt Torres. Ook heeft hij al grond aangekocht op 1.200 meter. Nu nog ongeschikt omdat de wijnranken in de lente door de vorst zullen sneuvelen, „maar over twintig, misschien dertig jaar niet meer”. Bovendien laat Torres in zijn proefstation in Pacs de invloed van de klimaatverandering op de groei van druiven nabootsen. Wat gebeurt er met het genetisch materiaal als de temperatuur straks drie graden hoger komt te liggen? Welke druiven presteren dan nog?

De afgelopen jaren heeft zich nog een probleem aangediend: niet alleen de temperatuur op aarde stijgt, het alcoholpercentage van de gemaakte wijnen ook. Wit van 14,5 procent is geen uitzondering. Rood ontstijgt regelmatig zelfs de 15 procent. Meer zonneschijn, secuurdere weervoorspellingen en selectiever plukken zijn hier debet aan. Er worden rijpere druiven met meer suiker geoogst, resulterend in wijnen met meer alcohol. Daarbij hebben de producenten tegenwoordig de beschikking over moderne kweekgisten die niet meer stoppen met suiker omzetten in alcohol als de 13,5 procent is bereikt, vroeger het hoogst haalbare.

Ter illustratie: Franse tafelwijnen noteerden voor 1980 tussen de 11 en 12,5 procent alcohol. En in de VS had het rood van de zinfandel eind jaren zeventig nog 12,5 procent op het etiket staan, terwijl in 2001 het gemiddelde alcoholpercentage 14,8 procent bedroeg.

Maar wat zien de wijnproducenten nu precies als het probleem? Om te beginnen menen zij dat de nadrukkelijke ‘zoetzweem’ het karakter van de wijn aantast. Nu is dat wellicht nog overkomelijk. Is het niet zo dat de wijndrinker tegenwoordig juist rijpe, ronde, zwoele en makkelijke wijnen wil drinken? Zeker, maar het nadeel is dat de doordrinkfactor veel lager is dan van ‘lichtere’ wijnen. En minder consumeren in een markt met een overschot is economisch ongezond. Bovendien begint ook de gezondheid van de drinker zelf een rol te spelen. Door de overdosering worden alle positieve effecten van een matige wijnconsumptie teniet gedaan. In Engeland wenst warenhuisketen Marks & Spencer dat te voorkomen. Hun wijninkoper wordt al enige tijd op pad gestuurd met de opdracht vooral 12 procent-wijnen te zoeken.