Verschil tussen seksen is toch groter - of niet

Hoe groot het verschil in karakter is, ligt maar net aan hoe je het meet.

De strijd der seksen is weer in volle hevigheid losgebarsten, dit keer in het wetenschappelijke tijdschrift PLoS One. Een Italiaan en twee Britten, allemaal man, schreven daarin gisteren dat recent onderzoek de psychologische verschillen tussen mannen en vrouwen systematisch onderschat. Ze gaven hun wetenschappelijke analyse de titel The Distance Between Mars and Venus. Met andere statistische technieken (betere, vinden ze) en met fijnmaziger karaktermetingen dan gebruikelijk, komen zij uit op een overlap in karakter tussen de seksen van slechts 10 procent. Ze reageren met name op een veel geciteerd overzichtsartikel van psycholoog Janet Hyde in 2005 in American Psychologist. Hyde vond dat de karakters van mannen en vrouwen een veel grotere overlap hebben, wel 75 procent. In een commentaar dat ze op verzoek van PLoS One schreef en dat binnenkort gepubliceerd wordt, laat ze niets heel van het artikel van de Britten en Italiaan.

Wat hebben die precies gedaan? Ze namen een gegevensbestand dat gebruikt was om een persoonlijkheidsvragenlijst te standaardiseren. Die was afgenomen bij ruim tienduizend Amerikanen (circa de helft vrouw). De test peilt hoe mensen zich in allerlei alledaagse situaties zouden gedragen. De lijst meet zestien persoonlijkheidskenmerken. Vaak wordt in onderzoek op veel minder kenmerken gemeten (vijf is populair). Maar op ‘extraversie’, schrijven de psychologen, scoren mannen en vrouwen ongeveer gelijk, doordat wegvalt dat vrouwen warmer zijn en mannen dominanter, wat allebei onder ‘extraversie’ valt.

Uit de fijnere meting bleek: vrouwen zijn gevoeliger, warmer en bezorgder; mannen emotioneel stabieler, dominanter, zich meer bewust van regels en achterdochtiger/waakzamer. Die verschillen moet je via een andere statistische maat combineren, schrijven de psychologen. Zo komen ze op maar 10 procent overlap.

Maar, meent Hyde, de maat die zij gebruiken maximaliseert het verschil tussen mannen en vrouwen én betekent naar de werkelijkheid vertaald niets. Ze vindt de gebruikte vragenlijst gevoelig voor zelfstereotypering: mannen laten zich niet graag als ‘zorgelijk’ kennen.

Hyde vond indertijd dat de verschillen vooral in kracht en seks zaten: mannen gooien bijvoorbeeld harder en masturberen vaker. Daar kreeg ze toen ook al voornamelijk kritiek op van mannelijke onderzoekers. Maar over dat sekseverschil wil ze liever niet speculeren.