'Hard zingen werkt heel troostend'

Het derde album van de Utrechtse singer-songwriter Blaudzun is de eerste topplaat van het jaar. Muziek kan werken als troost zegt hij. „Een bloem die bijna knakt is vaak op zijn mooist.”

Hij speelde zich in de kijker met zijn vertolking van Shout bij De Wereld Draait Door. Blaudzun (37), alter ego van singer-songwriter Johannes Sigmond, zong het lied van Tears For Fears met sobere banjobegeleiding. De vriendelijke reus met zijn opvallend grote bril is blij met het feit dat meer dan een miljoen mensen hem aan het werk zagen, maar vraagt nu weer aandacht voor zijn eigen muziek. Heavy Flowers heet zijn nieuwe, derde album. Het is een indrukwekkende verzameling songs over de eindigheid der dingen.

„Een bloem die bijna is uitgebloeid laat zijn kop hangen”, zegt Sigmond over de inspiratie voor het titelnummer. „Zo’n bloem die bijna knakt is dan vaak op zijn mooist. Aanvankelijk had ik een heel album willen schrijven over het einde der tijden, maar dat bleek een te zwaar onderwerp. Als ik nu kijk naar het thema dat de songs samenbindt, is het in veel gevallen dat er iets op zijn eind is gekomen. Dat kan een relatie zijn of andere dingen die ik om me heen heb zien gebeuren. Muziek maken is een proces dat nooit ophoudt. Ik heb eigenlijk altijd wel een melodietje in mijn hoofd.”

Vroeger thuis slingerden er instrumenten rond die hij oppakte alsof het speelgoed was. Inmiddels kan hij uit de voeten op gitaar, ukelele, banjo, mandoline, bas en toetseninstrumenten.

Zijn eerste stappen als professioneel muzikant zette hij als achtergrondzanger bij anderen, in reclamemuziek of andere studiosessies. Op de twee voorgaande albums die hij maakte, vond hij gaandeweg zijn eigen geluid. „Die snik in mijn stem, een beetje overslaand, is er vanzelf in geslopen. Muziek hoeft voor mij niet lichtvoetig te zijn. Ik ga er heel serieus mee om. Anders is het voor mij de moeite niet waard.”

Met het voorlaatste album Seadrift Soundmachine (2010) oogstte Blaudzun goede kritieken, maar nog geen massapubliek. Sinds zijn gedenkwaardige optreden op televisie lijkt opeens heel Nederland hem te kennen. „Eigenlijk ben ik niet zo’n liefhebber van coverversies, want na vier keer zingen heb ik het meestal wel gezien. Shout was een lied dat mij goed paste; een soort universele protestsong die niet aan een bepaald thema is gekoppeld. Bij mijn eigen optredens zal ik het niet vaak meer zingen, want ik wil niet dat ik voor eeuwig met zo’n lied van iemand anders geassocieerd blijf. In mijn eigen songs kan ik emoties kwijt die dichter bij mezelf liggen.”

Behalve een gedreven muzikant is Johannes Sigmond een wielerenthousiast, die voor Holland Doc de documentaire Il Lombardia maakte over de Ronde van Lombardije, traditioneel de laatste belangrijke koers van het wielerseizoen. Ook zijn artiestennaam werd ingegeven door de wielersport: Werner Blaudzun is een Deense renner die in de jaren zeventig nog met Joop Zoetemelk heeft gekoerst. Sigmond wijdt niet uit over zijn liefde voor de wielersport, want hij heeft zijn televisiewerk juist opgegeven om zich geheel aan de muziek te kunnen wijden. „Muziek is nu mijn voornaamste roeping. Die noodzaak moet er altijd zijn. Teksten en melodieën moeten er gewoon uit; voor mij is dat de enige manier om mijn leven een beetje ordelijk te houden.”

Sigmond laat zich bij de uitwerking van nieuwe nummers meestal leiden door zijn eerste momenten van inspiratie. „Als een nummer op banjo geschreven is, krijgt de banjo een belangrijke rol in de uiteindelijke versie. Ik hou er een bijna puristische benadering op na. Als ik een snaar van mijn gitaar breek, zet ik er niet meteen een nieuwe op. Misschien was het wel de bedoeling dat het lied wordt afgemaakt met die ontbrekende snaar, denk ik op zo’n moment. Het oorspronkelijke gevoel is belangrijk voor mij. Dat mag je niet verbloemen door het mooier te maken dat het is.”

Hij spiegelt zich aan Johnny Cash en andere country-artiesten om de soberheid van hun muziek. Ook de orkestrale complexiteit van Sufjan Stevens kan hij waarderen. Die twee tegenpolen raken elkaar in zijn instrumentatie, die soms heel simpel kan voortborduren op een eenvoudige banjopartij, maar die op andere momenten bombastisch en meeslepend is vormgegeven.

Heavy Flowers is daarmee een van de ambitieuzere platen van Nederlandse bodem, met een rijke instrumentatie en een zeldzame emotionele diepgang. „Op de vorige plaat heb ik dingen gedaan met een groot orkest, maar dat is nog geen garantie voor betere muziek. Heavy Flowers is duidelijk gemaakt in een periode dat ik veel live speelde. Dat kun je horen in de manier waarop de muziek van ballast ontdaan is. Elk instrument zit precies op zijn plaats en over iedere partij is nagedacht.”

Een videoclip bij de single Elephants is in de maak. Na Quiet German girls van het vorige album zal het opnieuw een clip worden waarin Sigmond zelf niet voorkomt. „Ik hou ervan om de clipmakers alle vrijheid te geven, zodat ze mij nog eens iets nieuws kunnen vertellen over een nummer waar ze hun interpretatie op los hebben gelaten.”

Bij de radio vinden ze zijn muziek meestal niet gezellig genoeg, zegt hij, dus grijpt Sigmond alle kanalen aan om er ruchtbaarheid aan te geven dat hij een nieuwe plaat uit heeft waar hij enorm trots op is. „De streamingdienst Spotify is daar heel nuttig bij. In feite werkt Spotify als een soort radiostation. Ik ben er een groot voorstander van dat mensen op die manier met zoveel mogelijk verschillende artiesten kennismaken.”

In het ideale geval werkt muziek als een troostende factor in moeilijke tijden, vindt Sigmond. „Zingen en huilen zitten dicht bij elkaar. Hard meezingen heeft een helende werking. Als je vastzit in je leven kan muziek je stimuleren om een nieuwe weg in te slaan. Voor mij heeft dat altijd zo gewerkt, en ik hoop dat ik andere mensen nu een hart onder de riem kan steken.”

‘Heavy Flowers’ van Blaudzun verschijnt vandaag bij V2.Het album wordt vanavond gepresenteerd met een concert in Tivoli, Utrecht. Vervolgens gaat Blaudzun op tournee. Info: blaudzun.com