Evacueren? Wie kent dit gebied nou het beste?

Vooral het noorden van Nederland kampt met wateroverlast door de storm.

Maar de boeren in het Groningse Tolbert laten zich niet evacueren. Een logboek.

7.15 uur

Het Groningse dorpje Tolbert vreest voor een dijkdoorbraak. Boeren uit de Tolberter Petten worden met hun vee geëvacueerd. Boer Jannes Boomstra heeft zijn paarden en pony’s van stal gehaald. De kippen laat hij zitten. „Die zitten op stok”, wijst hij naar de kippenren. De kippen zitten inderdaad hoog in de kooi. Zelf is hij ook niet van plan om zijn boerderij te verlaten.

Evacuatie? Nergens voor nodig, vindt Boomstra. „Nie zeuren, gewoon doorgan.” Van de brandweerlieden die hem zeer dringend hebben verzocht om mee te werken aan de evacuatie, heeft hij ook geen hoge pet op. „Die komen uit Verweggistan. Ze snappen niet hoe het hier is.” Want de grond van zijn boerderij ligt hoger dan de meeste andere boerderijen, zegt Boomstra. Het water zal hier hooguit een halve meter hoog komen. „Natte voeten. Ga je niet dood van.”

8.00 uur

Burgemeester Peter Rehwinkel van Groningen geeft een persconferentie over de situatie in Tolbert. Hij spreekt van twee scenario’s: de dijk kan in de loop van de ochtend overstromen, of doorbreken. Hij kan niet meer instaan voor de veiligheid van de bewoners.

8.20 uur

Een volgeladen kiepwagen raast over het terrein van boer Djimmer Dijkstra. Hij heeft besloten om te blijven met zijn 180 koeien. Hij gaat een dijk bouwen om zijn lager gelegen voeropslag veilig te stellen. Over zijn koeien maakt Dijkstra zich geen zorgen. Zijn vader, eigenaar van het veebedrijf, heeft de oorlog nog meegemaakt. Stond de polder ook helemaal blank, behalve zijn schuur. „Volgens mijn vader liggen we hoger dan de rest. Dus het zal wel niet nodig zijn.” Bovendien, zegt Dijkstra, wil hij zijn dieren niet in de stress brengen. „Koeien houden van rust. Die moet je niet zomaar evacueren.” Dus bouwt Dijkstra verder aan zijn dijk. Terwijl de tractor ladingen aarde naar de voeropslag brengt, stuurt hij de vrachtwagen aan. Er ligt pas een kleine ophoping. „Hopelijk zijn we op tijd.”

9.15 uur

Bij het Groninger Museum staat het water bijna tot aan de ramen. Maar het museum gaat vandaag gewoon open, zegt medewerker Rinus Noeken. Gisteren kreeg het museum te horen dat het waarschijnlijk ontruimd zou worden, vanochtend is dat advies ingetrokken. „Het gaat weer iets beter, maar vanmiddag komt er slecht weer aan. We zullen wel zien.” De medewerkers zijn voorbereid om ieder moment de expositie van Jan Altink op de benedenverdieping op te bergen.

Er is al ruimte voor gemaakt in het opslagdepot. „Spannend”, vindt Noeken de hele situatie. „Als je beneden rondloopt en je ziet het water stijgen tot aan de ramen... Nee, dat is geen prettig gevoel.”

[Gisteravond werd alsnog besloten de benedenzalen te ontruimen, red.]

11.45 uur

Woordvoerder Ron Reins van de brandweer zegt dat er nu geen overstromingsgevaar is in de polder in Tolbert. Bij dijkinspectie zijn geen verzwakkingen gezien. Maar er blijft gevaar, omdat het vanmiddag hard gaat regenen en waaien. Hij vindt het „onverstandig” dat de meeste boeren niet willen evacueren.

13.30 uur

Aan de rand van het Noord-Willemskanaal staan drie mannen in oranje veiligheidshesjes. Het zijn graafwerkers. Ze staan op het punt om een nooddijk aan te leggen. De kade ter hoogte van het dorpje Paterswolde dreigt het door de storm te begeven, zeggen ze.

„Kijk maar”, wijst een van de mannen naar het water. „Gaat er bijna overheen.” Op een braakliggend terrein iets verderop staat het al helemaal blank.

14.00 uur

Een handvol mensen tuurt vanaf de Groningse Oosterbrug naar beneden. Er ligt een populier in het water. Omstanders kijken toe hoe de meterslange boom uit het water wordt gevist door medewerkers van een lokaal boomrooiingsbedrijf. „Zo druk als vandaag is het nog nooit geweest”, zegt een medewerker.

15.00 uur

Dijkinspecteur Marco Bos is terug van inspectie. Hij heeft zojuist 9,5 kilometer gelopen langs Groningse dijken. En hij is „wel wat opmerkelijke dingen” tegen gekomen. Een paar verzakkingen. Plaatsen waar de zee tot 30 centimeter aan de dijken staat. „Da’s krap”, zegt Bos. Maar de dijken bij het Termunterzijldiep, een provinciekanaaltje, waren er het ergst aan toe. „Nog maar 15 centimeter speling.”

17.30 uur

Voor de sluis van de Groningse haven ligt het tankerschip van Abraham Verlaan en Willem Kulka. De twee schippers zijn op weg naar Emden, maar ze zijn gestrand in Groningen. De noordelijke provincies hebben een vaarverbod uitgevaardigd. De dijken zouden te zwak zijn om de golfslag van de schepen aan te kunnen.

Zo’n situatie als deze hebben Verlaan (70) en Kulka (68) nog nooit meegemaakt. En zij kunnen het weten, ze varen al sinds hun vijftiende. „We hebben al heel wat wind achter de rug”, zegt Verlaan. De ramen van hun schip zijn al gebarricadeerd, met houten schotten. En alle luiken zijn extra vastgeschroefd. Morgen hopen ze te kunnen vertrekken.

18.50 uur

Boer Dijkstra uit Tolbert is klaar met zijn dijk. Het is een klein muurtje geworden. „Ik denk dat het wel afdoende is”, zegt Dijkstra. De storm in Tolbert is weer een klein beetje gaan liggen. Hoewel het gevaar volgens een woordvoerder van de brandweer nog niet helemaal is geweken, „lijkt de situatie minder ernstig” te worden. Dijkstra is blij dat hij ervoor heeft gekozen om zijn vee niet te evacueren. „Had een hoop centen gekost.”

19.00 uur

Een boerderij verderop hekelt boer Boomstra de veiligheidsmensen die hem vanochtend verzochten zijn boerderij te verlaten. Ze hadden meer moeten overleggen met de bewoners, vindt hij. „Die ME’ers marcheren hier rond alsof ze deze polder hebben uitgevonden. En dan komen ze ons vertellen hoe het zit. Maar ik woon hier al 23 jaar. Wie kent dit gebied nou het beste?” En die dijkdoorbraak, daar maakt hij zich ook geen zorgen over. „Hoe ik ga slapen vannacht? Nou, gewoon: tussen de lakens.”

Andreas Kouwenhoven