Affaire-Wulff pijnlijk voor Merkel

De affaire rond de Duitse president Christian Wulff is schadelijk voor het aanzien van Angela Merkel. De bondskanselier hult zich tot nu toe zo veel mogelijk in stilzwijgen.

Hoe lang kan de Duitse bondskanselier Angela Merkel nog zwijgen? Al ruim drie weken ligt president Christian Wulff onder vuur wegens een privélening die hij kreeg in zijn tijd als premier van de deelstaat Nedersaksen. Maar aan opstappen denkt hij niet. Merkel is zijn grote beschermvrouw en degene die hem als staatshoofd heeft voorgedragen. Ze heeft zich de afgelopen weken amper uitgesproken, wat door Wulff voorlopig wordt uitgelegd als steun. Maar de vraag is wel hoe lang de bondskanselier dat nog kan volhouden.

Merkel heeft tot nu toe ostentatief gezwegen over de affaire-Wulff. Daar is ze goed in: zich hoeden voor daadkracht tijdens grote politieke rellen. Merkel weet dat ieder woord in situaties als die met Wulff verkeerd kan vallen. Ze heeft via haar woordvoerder laten weten dat ze de president steunt, maar haar tekst is van dien aard dat de goede verstaander er uit kan opmaken dat die steun niet onvoorwaardelijk is. Wulff heeft wel iets uit te leggen.

Ze volgt dezelfde tactiek als met de plagiaataffaire van haar minister van Defensie, Karl-Theodor zu Guttenberg. Eerst zweeg ze. Toen de golven hoger gingen, kreeg de bewindsman haar steun en sympathie. Wel diende hij snel „opheldering” te verschaffen over wat er eventueel fout was gegaan met zijn omstreden proefschrift. Toen Zu Guttenberg bungelde, trok Merkel razendsnel haar handen van hem af, alsof hij besmet was met een gevaarlijke ziekte. Zijn opvolger stond klaar; de bondskanselier wenste „vooruit” te kijken.

Het is pijnlijk voor Merkel dat het huidige staatshoofd haar persoonlijke keus en voordracht is geweest. Er waren andere kandidaten van christen-democratische huize, onder anderen minister Ursula von der Leyen. Maar Merkel wilde Wulff. De oppositie in de Bondsdag laat geen gelegenheid voorbij gaan om daarop te wijzen. Wulffs sores zijn de problemen van Merkel, zegt de sociaal-democratische parlementariër Thomas Oppermann met zoveel woorden.

Boze tongen beweren dat Merkel haar politiek getalenteerde partijgenoot uit Nedersaksen op een zo groot mogelijke afstand wilde plaatsen; op een plek waar Wulff haar als mogelijke kandidaat voor het bondskanselierschap niet zou kunnen beconcurreren. Het in Duitsland belangrijke maar betrekkelijk machteloze ambt van president zou daartoe het meest geëigend zijn geweest. Of dit waar is of niet, feit is dat van Merkels vele politieke concurrenten niemand meer over is. Ze zijn allemaal door haar weggepromoveerd of zelf opgestapt, gefrustreerd door haar machtsaanspraken.

Christian Wulff is president sinds 30 juni 2010. Hij werd na een uitputtende verkiezingsslag door de verzamelde Bondsdag en Bondsraad (de Duitse senaat) tot president gekozen. Hij had sterke concurrentie van Joachim Gauck, oud-dominee en strijder voor de mensenrechten in de voormalige DDR, de kandidaat van de SPD en de Groenen. Weekblad Der Spiegel noemde Gauck destijds met vooruitziende blik: Der bessere Präsident.

Hoewel Wulff zelf zegt in zijn ambt te willen blijven, hoeft er nog maar weinig te gebeuren of zijn positie wordt onhoudbaar. Nu al heeft hij door zijn gedraai en het vertellen van halve waarheden die hij later steeds moest aanvullen, zijn ambt en persoon zware schade berokkend. Zijn vertrek zou negatief op Merkel afstralen. Maar door de affaires om haar heen vallen de ‘schone handen’ van de bondskanselier wel des te meer op. De pech van Wulff is ook een beetje het geluk van Merkel.