Verschil tussen seksen is toch kleiner

Nieuw onderzoek zegt dat mannen en vrouwen minder verschillen dan een beroemd review in 2005 zei. Wordt dit een wetenschappelijke strijd tussen man en vrouw?

De strijd der seksen is weer in volle hevigheid losgebarsten, dit keer in het wetenschappelijke tijdschrift PLoS One. Drie mannen, een Italiaan en twee Britten, schreven daarin gisteren dat recent onderzoek de psychologische verschillen tussen mannen en vrouwen systematisch onderschat. Ze gaven hun wetenschappelijke analyse de titel The Distance Between Mars and Venus.

Met andere statistische technieken (betere, vinden ze) en met fijnmaziger karaktermetingen dan gebruikelijk, komen zij uit op een overlap in karakter tussen de seksen van slechts 10 procent. Ze reageren met name op een veel geciteerd overzichtsartikel van de Amerikaanse psycholoog Janet Hyde in 2005 in American Psychologist. Zij vond dat de karakters van mannen en vrouwen een veel grotere overlap hebben, van wel 75 procent. In een commentaar dat ze op verzoek van PLoS One schreef en dat binnenkort gepubliceerd wordt, laat ze niets heel van het artikel van de Britten en Italianen.

Wat hadden die precies gedaan? Ze namen een gegevensbestand dat gebruikt was om een persoonlijkheidsvragenlijst te standaardiseren. Die was afgenomen bij ruim tienduizend Amerikanen (circa de helft vrouwen). De test scoort hoe mensen zich in allerlei alledaagse situaties zouden gedragen. De lijst meet 16 persoonlijkheidskenmerken. Vaak wordt in onderzoek op veel minder kenmerken gemeten (vijf is populair). Maar op ‘extraversie’, schrijven de psychologen, scoren mannen en vrouwen ongeveer gelijk, doordat wegvalt dat vrouwen warmer zijn en mannen dominanter, wat allebei onder ‘extraversie’ valt.

Uit de fijnere meting bleek: vrouwen zijn gevoeliger, warmer en zorgelijker; mannen emotioneel stabieler, dominanter, zich meer bewust van regels en achterdochtiger/waakzamer. Die verschillen moet je vervolgens niet middelen, schrijven de psychologen, maar via een andere statistische maat combineren. Zo komen ze op maar 10 procent overlap.

Maar, meent Janet Hyde, de maat die zij daarvoor gebruiken maximaliseert het verschil tussen mannen en vrouwen én betekent naar de werkelijkheid vertaald, niets. Ze vindt de gebruikte vragenlijst gevoelig voor zelfstereotypering: mannen laten zich niet graag als ‘zorgelijk’ kennen. Hyde vond indertijd dat de verschillen vooral in kracht en seks zaten: mannen gooien bijvoorbeeld harder en masturberen vaker.

Daar kreeg ze toen ook al voornamelijk kritiek op van mannelijke onderzoekers. Maar over dat sekseverschil wil ze liever niet speculeren.