Tussen de chador en Lady Gaga

Vrouwenmode is een gevoelig onderwerp in Iran.

President Ahmadinejad schiet nu te hulp met ‘goedgekeurde’ kleding die ‘islamitisch én mooi’ is.

In de islamitische republiek Iran moeten vrouwen op straat hun haar en lichaam bedekken, maar eigenlijk weet niemand precies hoe ze dat moeten doen. Het resultaat is toenemende verwarring.

Shi’itische geestelijken willen dat vrouwen zich omhullen met een zwarte chador, die alleen het gezicht laat zien, maar Irans stedelijke fashionista’s trekken strakke jasjes aan en draperen minuscule hoofddoekjes over hun blond geverfde haren.

President Mahmoud Ahmadinejad, die zelf het liefst arbeidersjasjes draagt, is nu op zoek naar een oplossing. De regering organiseert modeshows waar ‘goedgekeurde’ kleding wordt getoond die tegelijk „islamitisch en mooi” is.

De hardliners zijn zoals altijd boos en klagen dat Ahmadinejads actie „westerse normen en waarden” propageert, maar op een recente modeshow vergaapten moeders en dochters zich aan de officiële modelijn. Hun conclusie: „Niet slecht.”

Met haar digitale camera gaat Shoukoufeh Arabpour, een 23-jarige modeontwerpster, alle 110 hoofdloze etalagepoppen af, die allemaal gehuld zijn in de nieuwste lange jassen, die hier ‘manteaux’ heten, geleend uit het Frans.

„Ik ben verrukt over deze jas”, zegt ze over een paars gewaad met stiksels dat ‘pauw’ heet. Net zoals alle andere creaties is deze genomineerd om de prijs van beste islamitische kledingstuk te winnen. Een jury – bijna allemaal mannen – wandelt langs Arabpour in een karavaan van tv-camera’s en beoordeelt de kledingstukken op hun „islamitische gehalte, ontwerp en aantrekkelijkheid”.

Maar Arabpour heeft geen interesse in de wedstrijd. Als het aan haar lag, zou ze nu in een ‘pauw’ rondlopen in plaats van de zwarte chador die ze nu aan heeft. „Ik draag dit omdat mijn familie dat wil”, zegt Arabpour over haar traditionele gewaad. „Vergeleken met andere landen hebben wij Iraniërs helaas veel beperkingen in onze kledingkeuze.”

Dat is een hele goede zaak, vinden Iraanse geestelijken. Volgens hen beschermt de „cultuur van hoofddoeken” vrouwen ertegen om seksobjecten te worden, zoals volgens hen in het Westen het geval is.

Maar aangezien jongeren veruit in de meerderheid zijn – meer dan 70 procent van de 72 miljoen Iraniërs is jonger dan 35 jaar – is het een lastige strijd voor de geestelijken om te voorkomen dat jonge stedelijke vrouwen toch hun eigen stijl ontwikkelen, zonder de regels van de hoofd- en lichaamsbedekking te overtreden.

De veranderende demografie heeft snelle veranderingen in de Iraanse samenleving veroorzaakt, veel vrouwen – ook de conservatieve – kijken naar westerse videoclips, schrijven hun mening op Facebook en reizen naar de stranden van Turkije en Dubai voor vakanties, landen waar alles anders is dan in de islamitische republiek. In de straten van Teheran lopen naast vrouwen in chadors, vrouwen in combinaties van open jassen, zware make-up en torenhoge haarcreaties die op hun plaats worden gehouden met speldjes en minuscule hoofddoekjes. Formeel breken ze de regels niet, maar volgens sommigen zijn ze wel in overtreding.

Het antwoord van de hardliners op de veranderende normen is het afdwingen van regels. Naast arbitraire waarschuwingen en arrestaties door de zedenpolitie zijn in november 70 modeontwerpers gearresteerd en meer dan 400 winkels gesloten die ‘immorele kleding’ verkochten.

„Hun probleem is dat mensen gewend zijn geraakt aan nieuwe manieren van kleden”, zegt Asal (27), een grafisch ontwerpster. „Er is geen weg terug.”

De bezoekers van de modeshow van de regering zeggen dat de modelijn van Ahmadinejad een optie biedt tussen de chador en de Lady Gaga-achtige creaties van sommige vrouwen.

„Oh mijn God! Dit is prachtig!”, zegt Zahra Ranjbar, een kenner van islamitische kleding, als ze een etalagepop ziet met een bruin jasje dat flink boven de knie valt. Ranjbar is ingehuurd door het ministerie van Islamitische leiding en Cultuur, dat de leiding heeft over de modeshow. Ze draagt een chador „omdat dat moet van mijn opdrachtgevers vandaag”.

Volgens haar zijn er meer variaties in islamitische kleding nodig om vrouwen ertoe te bewegen zichzelf te bedekken. Haar oplossing is meer regels en duidelijkheid, zodat vrouwen en politie weten waar ze aan toe zijn op kledinggebied.

„We willen streepjescodes op de kledingstukken en speciale documenten zodat vrouwen die aan de politie kunnen laten zien als er onduidelijkheid is over hun kledingstukken”, zegt ze. „We doen dit voor de mensen, om hen te beschermen.”

Hardliners zijn verbolgen over de modeshow. „Het enige echte islamitische kledingstuk is de chador,” schreef de conservatieve website Mashreghnews in een reactie.

Maar een bezoekster – in chador – zegt dat het haar allemaal niets kan schelen. „Kijk naar mij”, zegt Somaye Ghadiri. Behalve een zwart gewaad draagt ze Adidas-schoenen en een Chanel-tas. „Dit is mijn keuze”, zegt ze. „Anderen hebben ook recht op hun eigen keuzes.”