Tumult bij SNS en TNT - private equity-opkopers kom d'r maar in

Tumult bij drie ondernemingen is dit jaar op til: bij bank- en verzekeraar SNS Reaal en bij de Siamese tweeling PostNL (bijna 61.000 medewerkers) en TNT Express (koeriers; ruim 85.000 medewerkers).

PostNL en TNT Express zijn vorig jaar van elkaar gescheiden in een kostbaar fiasco van aandeelhouderskapitalisme. Grote beleggers vuurden de TNT-top eind 2009 aan om het bedrijf op te splitsen. Peter Bakker (bestuursvoorzitter) en Piet Klaver (voorzitter raad van commissarissen) deden het. De beleggers gingen net als bij het opbreken van ABN Amro in 2007 met Noord-Koreaanse percentages akkoord. Weer een flop.

De conjunctuur zakte weg en foute overnames zoals in Brazilië belastten de TNT Express-winst nog zwaarder. Gevolg: de waarde van de Express-aandelen die PostNL bij de scheiding had meegekregen (30 procent van het totaal) ging onderuit. Gevolg daarvan: PostNL moest kolossale bedragen afboeken ten laste van de winst. PostNL was bij de splitsing ook al opgescheept met de meeste schulden. Nu wil het postbedrijf ondanks harde afspraken geen extra geld storten in zijn verzwakte pensioenfonds. De beurskoers van PostNL kelderde vorig jaar 72 procent, die van TNT Express 37 met procent.

Waar zijn de aandeelhouders of vakbonden die bij het Amsterdamse gerechtshof een onderzoek eisen naar dit fiasco? Zo’n enquête is niet gebonden aan een faillissement.

In vergelijking hiermee is de puzzel van SNS Reaal (bijna 7.000 voltijdmedewerkers) overzichtelijk. De verliezen op vastgoedleningen zijn in het vierde jaar van de kredietcrisis nog steeds verfoeilijk. SNS Reaal kan de staatssteun uit 2008 niet terugbetalen. In de top rommelt het. Als enige grote Nederlandse financiële instelling kampt SNS Reaal met een kapitaaltekort ten opzichte van de eisen van de Europese bankentoezichthouder. Dat tekort (159 miljoen euro) denkt SNS Reaal rap in te lopen.

Wat gaat er gebeuren? SNS Reaal is een kolfje naar de hand van een private equityfinancier die de vastgoedstroppen neutraliseert én extra kapitaal stort. Gelukkig is zo’n financier hier al actief: Christopher Flowers, de dominante aandeelhouder in zakenbank NIBC in Den Haag. Hij is gespecialiseerd in bankovernames. Hij heeft zeperds gemaakt (MF Global; Hypo Real Estate). Maar hij weet: rendement maak je door op lage prijzen te kopen. Flowers heeft de expertise: hij bevrijdde NIBC aan het begin van de kredietcrisis van een partijtje giftige leningen.

De snelste oplossing voor TNT Express en PostNL is – zoals een lezer me suggereerde – dat zij fuseren. Dan moeten commissarissen en beleggers hun grote ongelijk erkennen. Dat is zeldzaam.

Ook de definitieve scheiding van TNT Express en PostNL is een klus voor een private-equityfinancier. TNT Express ligt al onder vuur. Twee maanden geleden drong een grote belegger publiekelijk aan op het vertrek van directievoorzitter Marie-Christine Lombard. Beleggers willen dat TNT geveild wordt.

Eerst ligt de bal bij PostNL. Wie entameert een kapitaalinjectie, verkoopt de aandelen TNT Express die PostNL bezit en manoeuvreert het bedrijf door de neergang van de postmarkt? Private-equityfinancier CVC heeft die ervaring.

Maar voor de postbodes en -bezorgers is een andere, gewaagde oplossing interessanter. Dat is dat hun pensioenfonds, goed voor 5,3 miljard euro beleggingen, het postbedrijf koopt en de aandelen TNT Express te gelde maakt. Nu torst het kleine PostNL een groot pensioenfonds. Die verhoudingen worden dan omgedraaid. PostNL kan daarna het dividend op zak houden. De overname betekent dat de overheid straks niet hoeft bij te springen in een reddingsactie. Bij de nationalisatie van ABN Amro in 2008 noemde minister-president Jan Peter Balkenende (CDA) de bank vitale infrastructuur. Dat geldt voor de post ook. Een overname door het pensioenfonds bezorgt het bedrijf parallelle belangen: postbodes voor postbodes.

menno tamminga