Stagiair Wulff verliest gezag

Bondspresident Christian Wulff van Duitsland heeft zichzelf en vooral zijn ambt gisteren geen dienst bewezen door zijn defensieve interview met journalisten van de publieke zenders ARD en ZDF.

Het staatshoofd van Duitsland is in het nauw gekomen door een telefoontje naar de hoofdredacteur van Bild. Daarin vroeg hij een artikel over een lening die een vermogende vriend hem had verschaft, een dag uit te stellen. Zou dat normaal zijn in Nedersaksen, waar de CDU’er Wulff minister-president was? Zijn socialistische voorganger Gerhard Schröder ging later zakelijk in zee met zijn ‘vriend’ Vladimir Poetin.

Voor de televisie verontschuldigde Wulff zich weliswaar voor deze „fout” die een feilbaar mens kan maken. Maar hij stipuleerde vooral dat hij niets onwettigs had gedaan en kennelijk nog een hoop moet leren.

Dat klonk laconiek, al te laconiek zelfs. Want het rumoer rond Wulff is geen juridische kwestie. De publieke verontwaardiging – volgens een enquête vindt nog maar 27 procent van de Duitsers hem geloofwaardig – draait om het ambt dat de Wulff sinds 2010 vervult.

Het presidentschap in Duitsland is een ingewikkelde functie. Het staatshoofd moet veel politiek gevoel hebben, maar mag geen machtspolitiek bedrijven. Het gezag waarmee de president spreekt, wordt grotendeels bepaald door zijn eigen persoonlijkheid. Die moet dus onbesproken en uitgekristalliseerd zijn. Zover is Wulff na anderhalf jaar in functie kennelijk nog niet.

Gisteravond hoopte hij niettemin op respijt. Maar vanochtend al moet hem duidelijk zijn geworden dat hij dat niet krijgt. Volgens Bild, dat schrijft dat Wulff zijn „laatste kans” heeft verspeeld, was hij met zijn telefonische interventie niet uit op uitstel van het artikel maar op afstel. De grootste krant van Duitsland, die juist in het CDU-kamp opereert, zet Wulff zo te kijk als een man die een leugentje om bestwil verkoopt.

De erosie kan niet veel langer duren. Bondskanselier Angela Merkel moet kiezen tussen ambt of persoon. Ze heeft in Europa wel serieuzere zaken aan haar hoofd. Maar die keuze zal haar niet makkelijk vallen.

Merkel heeft anderhalf jaar geleden haar volle gewicht ingezet om partijgenoot Wulff op de post te krijgen en niet de partijloze dominee Joachim Gauck uit de voormalige DDR. Het kostte drie stemrondes voordat Wulff met de hakken over de sloot werd gekozen. De kanselier heeft de positie van de president zo vanaf dag één gepolitiseerd. Ze zal die nu moeten depolitiseren in een hyperpolitiek land als het hare.

Merkel zal dat als nederlaag ervaren. En dat is het eigenlijk ook. Maar ze heeft weinig andere opties. Natuurlijk kan Wulff de rest van zijn ambtstermijn doormodderen. Maar dat zou voor het prestige van de politiek, dat ook in de Bondsrepubliek in het geding is, beroerd zijn. Een verdere verslechtering kan Duitsland er in crisistijd niet bij hebben.