Open source tractor

Machines die nodig zijn voor ‘een bescheiden beschaving’ kun je goedkoop met elkaar ontwerpen en bouwen, als je elkaar vindt via internet.

Marcin Jakubowski is misschien wel de enige boer met een doctorsgraad in kernfusie. „Ik was nutteloos, ik had totaal geen praktische vaardigheden,” vertelt hij op een recente TED-conferentie. „Dus begon ik een boerderij. Ik kocht een tractor, die ging kapot. Ik liet hem maken, hij ging weer stuk. And pretty soon I was broke too.”

Jakubowski concludeerde dat hij andere werktuigen nodig had. „Ze moesten robuust zijn, modulair, goedkoop en gemaakt van lokaal verkrijgbare materialen. Ik moest ze zelf kunnen repareren en ze moesten een leven lang meegaan.”

Hij besloot zijn gereedschap zelf te maken. Hij ontwierp verschillende machines, waaronder een tractor annex graafmachine annex heftruck, en publiceerde zijn ontwerpgegevens op een site waar bezoekers zelf de inhoud kunnen aanpassen.

Al snel stroomden de ideeën en ontwerpen binnen. Inzenders hielpen ook met bouwen. Jakubowski heeft vijftig machines bedacht – de Global Village Construction Set – die noodzakelijk zijn voor ‘een bescheiden beschaving’. Bijvoorbeeld een windmolen, een broodoven, een hakselaar en een melkmachine. En een pers om van leem een soort bakstenen te maken. Er zijn intussen acht prototypes; de rest is in het ontwerpstadium. Alle ontwerpen zijn gratis beschikbaar op de website opensourceecology.org. Een machine die je zo bouwt is veel goedkoper dan een occasion van een dealer.

Video is voor Jakubowski een belangrijk communicatiemedium. TED is prima publiciteit. Maar ook op Kickstarter.com publiceerde hij een video, om geld in te zamelen – met succes. Op de videosite Vimeo heeft Jakubowski het kanaal Open Source Ecology. Hier publiceert hij ongeveer wekelijks video’s. In december was er een rondleiding door de werkplaats die inmiddels in aanbouw is. Hij gebruikt daarbij de inmiddels gerealiseerde leemblokkenpers. Verder verschijnen op de site gedetailleerde instructiefilms van het in elkaar zetten van de machines. Twee personen moeten met deze informatie in ongeveer een werkdag de betreffende machine in elkaar kunnen zetten, als de onderdelen voorhanden zijn.

In de laatste video kondigt Jakubowski de publicatie aan van de Civilization Starter Kit 0.01, een pakket testgegevens en ontwerpdata van de eerste vier machines. En terwijl hij met gevoel voor pathos een leemblok uit zijn pers pakt, spoort hij de kijker aan: „Let’s build civilization.”

Herbert Blankesteijn

De video is te zien op nrc.nl/bekijks