Kortkolom wetenschap

Zebravink ruikt welk nest van zijn ouders is

Rotterdam. Jonge zebravinken kunnen hun familie herkennen aan hun geur, ook als ze die familie nog nooit hebben gezien. Dat blijkt uit een experiment van Duitse wetenschappers dat deze week beschreven staat in Biology Letters. Voor vogels, en ook voor andere dieren, is het belangrijk dat ze hun familie kunnen herkennen. Zo kunnen verwanten elkaar gemakkelijker helpen en kunnen ze competitie en inteelt vermijden. Tot nu toe is bij vogels alleen aangetoond dat ze elkaar herkennen aan stemgeluid of uiterlijke kenmerken. De Duitsers toonden aan dat jonge zebravinken die in een ‘pleeggezin’ waren opgegroeid, een duidelijke voorkeur hadden voor de geur van het nest van hun biologische ouders. Ze verkozen die geur boven de geur van het nest waarin ze zelf waren opgegroeid en de geur van een volstrekt vreemd nest. (NRC)

Keizersnede werd snel erg populair in China

Rotterdam. In de Chinese steden komt inmiddels bijna 65 procent van alle kinderen met een keizersnede ter wereld. In de armste gebieden van China, op het platteland, is dit ruim 11 procent. De afgelopen vijftien jaar nam het aantal keizersneden in de stad driemaal toe. Op het arme platteland werd er 15 jaar geleden nauwelijks een keizersnede uitgevoerd. Pas vanaf 2004 is er een duidelijke stijging. De „dramatische toename” die „veel hoger is dan medisch noodzakelijk” komt vooral doordat het aanbod om te bevallen met een keizersnede zo sterk is toegenomen, schrijven Chinese en Britse onderzoekers in het deze week uitgekomen Bulletin of the World Health Organization. China heeft het hoogste percentage keizersnedebevallingen van alle Aziatische landen. De toename is veel groter dan de stijging van inkomen, of de verbetering van opleiding en is ook niet afhankelijk van de ziektekostenverzekering. De onderzoekers denken dat, net zoals in sommige Zuid-Amerikaanse landen, een keizersnede ‘gewoon’ wordt, als eenmaal een drempel is gepasseerd. (NRC)

Quasikristal in de natuur viel uit ruimte

Rotterdam. Quasikristallen, waar de Israëliër Daniel Shechtman vorige maand de Nobelprijs scheikunde voor kreeg, kunnen ook buiten de aarde ontstaan. Amerikaanse en Italiaanse onderzoekers vonden de lang onbestaanbaar geachte kristalvormen in een 4,5 miljard jaar oude meteoriet. Ze schreven er deze week over in de Proceedings of the National Academy of Sciences (early online). Shechtman maakte de ‘semi-periodieke’ kristallen in 1982 in het laboratorium. Twee jaar geleden meldden Paul Steinhardt en collega’s dat ze zulke kristallen in de natuur hadden gevonden, in het Korjakgebergte in het oosten van Rusland. Zij schrijven nu aanwijzingen te hebben dat deze kristallen ooit in een meteoriet zaten. Ze leiden dit af uit de zuurstofisotopen in het gesteentemonster. (NRC)

Bewegen is goed voor arbeidsongeschikten

Rotterdam. Een bewegingsprogramma van drie maanden helpt ‘ernstig’ arbeidsongeschikten om toch weer aan het werk te komen. De deelnemers deden drie ochtenden per week begeleid aan sport en fitness en kregen voorlichting over gezonde voeding en leefstijl. Het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen, het bedrijf Ergocontrol en uitkeringsinstantie UWV is gepubliceerd in het januarinummer van het Tijdschrift voor Bedrijfs- en Verzekeringsgeneeskunde. Deelnemers aan het groepsprogramma waren na vijftien maanden minder vaak arbeidsongeschikt (van 67% naar 56% versus van 64% naar 61% in de controlegroep), en zij hadden meer uren betaald werk dan deelnemers uit de controlegroep. Ook waren ze minder vaak depressief en hadden zij meer zelfvertrouwen en uithoudingsvermogen. (NRC)