'Ik raad iedere Rus aan zich te bewapenen'

Protesteren tegen het huidige systeem helpt niet, zegt de bekende klokkenluider en oud-agent Aleksej Dymovski. „Russen moeten zich voorbereiden op het ergste.”

„Ik wilde de ogen openen van iemand die zelf aan de basis bleek te staan van het corrupte systeem in ons land”, zegt Aleksej Dymovski. Precies twee jaar nadat de politiemajoor uit Novorossiisk zich in een videoboodschap op Youtube tot premier Poetin richtte met de smeekbede om de enorme corruptie bij de Russische politie aan te pakken, is dat de cynische conclusie die hij trekt.

De 34-jarige Dymovski is inmiddels als klokkenluider een nationale bekendheid. Ook bij veel politiemannen, die uit zijn oproep van 5 november 2009 de hoop putten dat hun zware werkomstandigheden zouden verbeteren als de klagende majoor door Poetin gehoord zou worden. „Ik kreeg in die dagen duizenden steunbetuigingen per sms”, zegt hij, op bezoek in Moskou om een voor het gerecht gesleepte blogger bij te staan. „Parlementaire oppositiepartijen als de Communistische Partij, Rechtvaardig Rusland en de nationalistische LDPR nodigden me uit om me bij hen aan te sluiten. Maar aan politiek doe ik niet, want dan kan ik net zo goed in de stront gaan staan. Nu ben ik een vrij man.”

Zijn tegenwoordige vastberadenheid is in groot contrast met hoe hij zich twee jaar geleden voelde, toen hij half overspannen zijn oproep deed. „Ik had van tevoren nog aan mijn collega’s op het politiebureau gemeld wat ik ging doen”, zegt hij. „Ze probeerden me gerust te stellen, zonder succes. Toen ik de video eenmaal had gepost, wilden ze onze commandant vertellen dat ik dronken was geweest en in een nieuwe video zou ontkennen wat ik had beweerd.”

Maar dat laatste weigerde hij. En dat heeft hij geweten. „In het weekeinde nadat de video op Youtube had gestaan, werd er een ontslagprocedure tegen me aangespannen. Het waren twee nationale feestdagen en iedereen had vrij, maar ze wilden blijkbaar zo snel mogelijk van me af. En er was niemand die het voor me opnam. Iedereen die me had kunnen steunen, legde een verklaring af waarin stond dat ze het niet met me eens waren. Met sommige van mijn vrienden heb ik sindsdien geen contact meer.”

Toen hij bevriende lijfwachten wilde inhuren, bleek het beveiligingskantoor ineens gesloten. Daarom liep hij de eerste dagen na zijn ontslag met een pistool op zak. Zijn vrouw was zijn enige steun. „Maar voor mezelf was het belangrijk dat ik een zuiver geweten had en rust kon vinden”, zegt hij.

Eind december van dat jaar begon het Openbaar Ministerie een strafzaak tegen hem. Dymovski werd ervan beschuldigd geld te hebben witgewassen en staatsgeheimen te hebben onthuld. Een maand later werd hij in voorlopige hechtenis genomen. Het was vier dagen voor zijn trouwdag en twee weken voor de geboorte van zijn dochter. 45 dagen zat hij in het huis van bewaring.

Tijdens zijn hechtenis vielen zeven politieagenten zijn flat binnen om huiszoeking te doen. „Ze ‘vonden’ zakjes met een paar maanzaadkorreltjes. En dat kwam in het proces-verbaal te staan, omdat je met een grote hoeveelheid maanzaad drugs kunt bereiden. Mijn vrouw was gelukkig zo slim om in haar getuigenverklaring te vermelden dat het maar om een paar korreltjes ging, zodat het OM later niet zou kunnen beweren dat ik kilo’s maanzaad in huis had.”

Het systeem van corruptie, dat hij in zijn video aanvalt, is simpel, vertelt hij. Iedere steekpenning die een agent int, moet hij afstaan aan zijn commandant, die de boel vervolgens onderling en naar rang verdeelt. Het hoogste bedrag dat hij zelf ooit heeft aangenomen is 60.000 roebel (1.500 euro). „Dat was toen ik echt geld nodig had”, zegt hij. „En na afdracht kreeg ik er slechts eentiende van terug.”

Een gemiddelde Russische politieagent verdient maandelijks 14.000 roebel (337 euro). „Aan steekpenningen krijg je er maximaal 30.000 roebel bij. Om voldoende binnen te halen en op een fatsoenlijke manier voor je gezin te kunnen zorgen ga je vanzelf wetsovertredingen fabriceren.”

Om aan hun quota te kunnen voldoen, maken agenten overuren, waardoor de werkdruk enorm toeneemt. Toen Dymovski zelf begon door te draaien, richtte hij zich tot Poetin. „Tien dagen lang geloofde ik in hem. Als je twintig uur per dag werkt, heb je geen tijd om je in politiek te verdiepen. Ik meende dat onze premier fatsoenlijk was en wilde hem de ogen openen voor wat er bij de politie gebeurde. Maar als ik van begin af aan had geweten hoe het er in ons land werkelijk aan toegaat, dan had ik een geweer gepakt en mijn commandant doodgeschoten.”

Tegenwoordig is Dymovski activist. Hij komt op voor mensen die in de verdrukking zitten en wordt gefinancierd door bewonderaars. Over de nabije toekomst van zijn land is hij pessimistisch. „Het huidige systeem is op geen enkele manier te hervormen”, zegt hij. „Protesteren helpt niet. Het enige dat je kunt doen, is je voorbereiden op het ergste. Ik raad iedere Rus dan ook aan zich te bewapenen voor als de dingen de komende tijd uit de hand lopen.”