Gesterkt door God de Vader maar verlaten door de kiezer

De wedergeboren christen Michele Bachmann haakt af in de strijd om de nominatie voor de presidentsrace. Het ‘werktuig van God’ kon haar boodschap niet overbrengen.

Dinsdagavond, toen de uitslagen van de Republikeinse voorronde voor de presidentsverkiezingen in Iowa duidelijk maakten dat Michele Bachmann vrijwel al haar aanhang is kwijtgeraakt, verwachtten vriend en vijand haar overgave.

Ze betrad het podium in een hotel in West Des Moines, betraand en van haar stuk gebracht.

Ze las een tekst voor van papier. Maar de campagne stopzetten wilde ze niet. „Het is tijd voor een andere Michele [dan Michelle Obama, red.] in het Witte Huis.”

Een dag later besloot Bachmann alsnog dat doorgaan zinloos is. Omdat de 55-jarige Bachmann in haar geboortestaat Iowa al niet boven de zesde plaats uitkwam, zag ze weinig perspectief in een vervolg van haar campagne. Een pijnlijke beslissing voor Bachmann, die eerder had gezegd dat God haar had geïnspireerd om mee te doen.

In augustus won Bachmann nog een invloedrijke opiniepeiling, een straw poll, in Iowa. Het maakte haar korte tijd de favoriet in het Republikeinse veld. Langzaam kalfde die steun af, minder spectaculair dan bij Rick Perry of Herman Cain, maar onmiskenbaar liepen de kiezers weg.

Als Bachmann over haar leven praat, is haar geloof nooit ver weg. Ze groeide op in een politiek gematigde Lutherse familie in Waterloo, Iowa. Haar ouders stemden trouw op de Democraten. Toen haar vader een baan kreeg in Minnesota, verhuisde het gezin. Al snel scheidden haar ouders, een gebeurtenis die Bachmanns jeugd in grote mate bepaald heeft. Bachmann moest als scholier werken om haar moeder te onderhouden.

In 1972 bekeerde ze zich als wedergeboren christen . Ze trouwde met een christelijke hulpverlener, Marcus Bachmann. Ze kreeg vijf kinderen en met haar man nam ze daarnaast de zorg voor 23 pleegkinderen op zich. Het echtpaar evolueerde naar een activistisch ingesteld christendom, waar gebedsgenezing en een antihomoboodschap kernbegrippen zijn. Marcus Bachmann gaf presentaties waarin ‘genezen’ homoseksuelen getuigenis afleggen van hun veranderde levensstijl.

„Ik ben geen politicus”, zei Bachmann dinsdagavond. Het klinkt wat gek uit de mond van een lid van het Huis van Afgevaardigden dat fulltime campagne voert. Ze ziet zichzelf als een werktuig van God. Het verklaart haar zelfvertrouwen, zegt ze, en haar principiële houding.

Die houding, die haar vaak lijnrecht tegenover de Democraten én partijgenoten in het Congres laat staan, werd aanvankelijk gewaardeerd door conservatief-christelijke Republikeinen, die een groot deel van de partij uitmaken. Ze ageerde vooral tegen het zorgstelsel van president Obama, dat ze beloofde op de eerste dag van haar presidentschap te zullen herroepen. Ze slaagde er korte tijd in twee ontevreden vleugels binnen de Republikeinse partij te verenigen: ze omarmde de kleine-overheidactivisten van de Tea Party en was favoriet onder evangelische Republikeinen, die bang zijn voor een te grote invloed van secularisme.

Haar scherpe tong en associatieve manier van praten werden steeds meer haar zwakte. Bachmann zei ten onrechte dat het HPV-vaccin autisme veroorzaakt, verwarde de geboorte- en sterfdatum van Elvis Presley en beschuldigt Hezbollah ervan raketten op de VS te schieten vanuit Cuba. Ze kreeg problemen met haar campagnestaf, ze stuurde voortdurend mensen weg en op kreeg het verwijt van koninginnengedrag.

Maar kwalijker, in de ogen van veel conservatieve kiezers, was nog dat het Bachmann aan een duidelijk verhaal leek te ontbreken. Toen Rick Perry (die zijn campagne gisteren besloot toch voort te zetten) zich meldde, liep haar aanhang vanzelf weg. Ontevreden gaan ze van kandidaat naar kandidaat – op dit moment profiteren Rick Santorum en Ron Paul van de zwevende kiezers die een alternatief zoeken voor Mitt Romney.

De kleine nog resterende aanhang van Bachmann zal vooral de Republikeinse kandidatuur van Rick Santorum helpen. Santorum en Bachmann voerden campagne met dezelfde thema’s (abortus en homohuwelijk).

Haar terugtreden kan Santorum, die de laatste weken verrassend sterk opkomt, een cruciaal zetje geven. De tot nu toe versnipperde proteststem wordt een groter gevaar voor favoriet Romney, de establishmentkandidaat. Bachmann zal het van een afstand volgen, maar, zei ze gisteren: „Mijn geloof in de almachtige God de Vader, dit land en de republiek zijn niet klein te krijgen.”

Guus Valk