Alles wat blond is, verandert op Duitse tv in goud

Blonde modellen doen het goed op de Duitse televisie. Heidi Klum steelt de show.

Ze heeft een ijzeren discipline en een feilloos gevoel voor selfpromotion.

Ze woont al jaren in Amerika, kent grote delen van de wereld en is toch heel erg Duits gebleven: Heidi Klum, blondine, topmodel, presentatrice en naast Volkswagen en BMW een van de opmerkelijkste Duitse exportsuccessen van de laatste decennia. Klum is handel. Alles wat ze aanraakt, verandert in goud.

Heidi Klum presenteert voor de Duitse commerciële televisiezender ProSieben de razendpopulaire casting- en realityshow Germany’s Next Topmodel, gebaseerd op een Amerikaans voorbeeld. De show loopt al sinds 2006 en is een kijkcijferhit, niet in de laatste plaats door Klums manier van presenteren: onderkoeld en soms genadeloos.

In haar show moeten mooie jonge meisjes aan allerlei eisen voldoen om, net als Heidi, ooit topmodel van Duitsland te worden. Uiteraard in een keiharde afvalrace; de kijkcijfers moeten immers worden gevoed. Kortgeleden zijn de opnames begonnen voor een nieuwe serie uitzendingen dit voorjaar. Wie wordt het Duitse topmodel van 2012?

„We hebben vijftig prachtige meisjes uitgenodigd met wie we graag nader willen kennismaken”, zegt Klum. Wat ze niet zegt, is dat meer dan 15.000 jonge vrouwen uit heel Duitsland zich vorig jaar voor de castingshow hebben opgegeven, maar dat de overgrote meerderheid hiervan de sprong naar de uitzendingen van 2012 niet heeft gehaald.

Heidi Klum (38) is een fenomeen in Duitsland en daarbuiten. Ze komt uit Bergisch Gladbach, in de buurt van Keulen, en heeft nog steeds het zangerige accent dat bij die streek past. Als Klum een meisje afwijst omdat ze niet mooi genoeg is, zegt ze: „Dubisses neecht” – du bist es nicht.

Haar leven heeft zich, sinds ze op negentienjarige leeftijd werd ontdekt, afgespeeld op de catwalks van de modewereld en voor de internationale televisiecamera’s. Ze is onder anderen getrouwd geweest met de Italiaanse Formule 1-manager Flavio Briatore en woont nu in Beverly Hills samen met de Brits-Braziliaanse popzanger Seal Samuel.

En toch is ze zo Duits gebleven als haar oer-Duitse naam. „Heidi keert altijd weer naar haar Heimat terug. Daar liggen niet alleen haar wortels. Daar verdient ze ook het meeste geld”, zei laatst een vriendin van Klum in een tv-uitzending over Klums leven en zakelijke talenten.

Heidi Klums carrière begon met een optreden in 1992 in een televisieshow van de Duitse quizmaster Thomas Gottschalk. Ze won een modellenwedstrijd en kreeg snel daarna aanbiedingen om als model op te treden voor firma’s als P&C, Volkswagen, Birkenstock en Douglas.

Hoewel ze als model nooit optrad in de grote modeshows van Parijs, Milaan of New York, stond ze wel op de cover van internationale modebladen als Vogue en Elle. En van de Otto, het blad van het gelijknamige Duitse postorderbedrijf. Haar talent voor marketing heeft haar ver gebracht. Ze is altijd meer geweest dan het spreekwoordelijke domme blondje. Klum staat voor hard werken, een ijzeren Duitse discipline en een feilloos gevoel voor selfpromotion. Voor haar is er maar één merk dat telt: Heidi Klum. Als ze optreedt in films of series – zoals in The devil wears Prada en laatst in de tv-serie Desperate Housewives – speelt ze veelzeggend genoeg meestal zichzelf.

In die zin steekt ze concurrenten zoals de Duitse modellen en gelegenheidspresentatrices Claudia Schiffer en Daniela Katzenberger duidelijk de loef af. Beiden zijn populair, maar lang niet zo gewiekst als Heidi Klum. De nog jonge Katzenberger (25) is onder meer bekend van Duitse docusoaps waaraan ze haar medewerking verleent. Daarnaast heeft ze sinds vorig jaar september ook haar eigen programma Daniela Katzenberger - natürlich blond. Blond is ze – en daarmee is alles wel gezegd.

Claudia Schiffer (41) is als model minstens zo beroemd als Klum. Ze is inmiddels zeer vermogend en heeft veel voor de camera’s gestaan. Maar haar carrière lijkt voorbij, anders dan die van Klum. Die heeft nog steeds de ambitie te gloriëren, vooral als tv-persoonlijkheid en zakenvrouw.

Klum oogst niet alleen maar lof. Zij en haar show Germany’s Next Topmodel worden in Duitsland heftig bekritiseerd door delen van de pers. Het invloedrijke feministische maandblad Emma laat geen gelegenheid voorbij gaan om Klum te kastijden wegens haar vermeende kilheid die „keihard op naïeve jonge meisjes wordt uitgeleefd”. De linkse Tageszeitung noemde haar onlangs een „genadeloze scherprechter”.

Vermakelijk maar pijnlijk voor Klum is de kritiek van de Duitse modeontwerper Wolfgang Joop. Hij heeft eens over haar gezegd dat ze geen model is, maar een advertentiemeisje. „Een goed model heeft geen haarextensies nodig, geen valse nagels, geen valse borsten en geen opgespoten lippen. Ik zou niet weten wat er echt is aan Heidi.”

Kritiek krijgt ze ook wegens haar presentatorschap van de omstreden Amerikaanse tv-show Seriously Funny Kids, waarin kinderen min of meer voor gek worden gezet door het gebruik van een verborgen camera. De Frankfurter Allgemeine schreef dat de show op het eerste oog onschuldig overkomt, maar in wezen een gevaarlijke mengeling is van „sentimentaliteit en sadisme”. Klum heeft zelf vier kinderen en weet tot hoever ze kan gaan, zo pareerde ze de kritiek.

Duitsland is nog lang niet op Heidi Klum uitgekeken. Als dadelijk Germany’s Next Topmodel wekelijks wordt uitgezonden, ligt het land weer aan haar voeten. Dan draait het Klum-universum weer op volle toeren om zichzelf.