Verbluffend echt portret van Parijse kinderpolitie

Polisse. Regie: Maïwenn. Met Maïwenn, JoeyStarr, Karin Viard, Marina Foïs. In: 7 bioscopen. ****

Maïwenn Le Besco, die zich uit protest tegen haar ouders alleen Maïwenn wil noemen, is een cause célèbre in de Franse filmwereld: haar persoonlijk leven, de verwijten aan haar ouders die haar als kind zouden hebben mishandeld, en niet te vergeten haar gecompliceerde liefdeleven, komen uitvoerig terug in de drie speelfilms die ze tot nu toe geregisseerd heeft. Polisse is zeker de beste.

In Pardonnez-moi (2006) behandelde Maïwenn in een improviserende, quasidocumentaire stijl het thema „jonge vrouw rekent af met haar ouders”, met zichzelf in de hoofdrol van heldin en slachtoffer. Narcistischer nog was Le Bal des actrices (2009), waarin Maïwenn een filmmaakster speelt die een documentaire draait over een aantal bekende Franse filmactrices. Het weinig vleiende beeld dat daarin van het acteursberoep werd geschetst, hing samen met Maïwenns eigen frustraties over het feit dat haar moeder haar tot kindersterretje heeft opgevoed. Le bal des actrices was in Frankrijk (maar niet in Nederland) een groot publiekssucces, al was het maar omdat Maïwenn coryfeeën als Charlotte Rampling en Karin Viard zo gek kreeg om volkomen neurotische personages te spelen die hun naam droegen, maar toch volledig verzonnen waren.

Ook in Polisse geeft de filmregisseur Maïwenn ruim baan aan de actrice Maïwenn, en haar persoonlijk leven. Zij speelt een beginnend fotografe die een reportage moet maken over de kinderpolitie en de agenten wekenlang op de voet volgt. Deze krijgt daarbij een verhouding met een van de agenten, gespeeld door JoeyStarr, van de Franse rapgroep NTM – met wie Maïwenn ook daadwerkelijk een verhouding had. Ook is er in de film een bijrol voor Maïwenns eigen vader, die haar als kind zou hebben mishandeld maar, anders dan haar moeder, voor zijn gedrag excuses heeft aangeboden.

Maar het moet gezegd: ondanks al deze cinematografische incest, of misschien zelfs mede daardoor, is Polisse (verbastering van het Franse woord ‘Police’) een geweldige film. In hoog tempo, en met een aan hysterie grenzende intensiteit, geeft de film een beeld van een eenheid van de kinderpolitie. Dat Nederlandse woord is overigens maar een gebrekkige vertaling voor ‘brigade pour les protection des mineurs’, politie-eenheden die in Frankrijk als enige competent zijn voor minderjarigen – zowel bij zaken waarin minderjarigen verdachte zijn, als zaken waarin zij slachtoffer zijn. In de film gaat het vrijwel steeds om zedenzaken.

Het beeld van de politie in Polisse is verre van heroïsch. Het ‘grillen’ van een vader of grootvader die zijn kind herhaaldelijk onzedelijk heeft betast, gaat ze nog wel goed af. Maar de conclusie dat in een bepaalde zaak een moeder haar woede op een man lucht door een valse beschuldiging, berust op de inschatting dat de potentiële verdachte ‘het type niet is’.

Het lastigst voor de agenten zijn zaken waarin minderjarigen onder elkaar seksuele handelingen bedrijven, die naar de letter van de wet als ‘ontucht’ worden aangemerkt. Dan blijkt dat voor een deel van de jeugd de wettelijke richtlijnen ten aanzien van seks een voorwereldlijk karakter dragen. Een van de beste, en tevens pijnlijkste scènes in de film is die, waarin het hele bureau de slappe lach krijgt bij een meisje dat een jongen heeft gepijpt om haar gestolen mobieltje terug te krijgen.

Polisse bevat enkele zeer schokkende scènes van kindermishandeling, en van een hartverscheurende abortus onder politioneel toezicht, bij een meisje dat is verkracht en recht heeft op onderbreking van een vergevorderde zwangerschap, maar desondanks de foetus nog wil zien. De agenten zijn in hun eigen leven bepaald geen heiligen. Achtervolgd door werkstress en levend in instabiele relaties slagen zij er zelden in voor hun eigen kinderen een aangename omgeving te creëren. Ook is er een agente die, ter compensatie van eigen onvrede, een collega ervan overtuigt dat ze van haar man afmoet, ofschoon die daar eigenlijk geen zin in heeft.

De complexiteit van de handeling en de razendsnelle montage geven Polisse een enorme overtuigingskracht – de suggestie van realisme is zo groot dat je als kijker al vlug het besef verliest dat je naar een speelfilm, en niet naar een documentaire kijkt. Voor een deel is dat ook het resultaat van de improvisaties die Maïwenn haar acteurs laat uitvoeren, en waardoor de film zich voortdurend op zijpaden lijkt te bewegen – zoals het leven zelf, denk je dan. Er schuilt iets zeer irritants in de werkwijze van Maïwenn, en vooral in haar manier om zichzelf tentoon te stellen. Maar het werkt.