Turkse ex-president riskeert levenslang

De Turkse oud-president van Kenan Evren (94), die in 1980 aan de macht kwam door middel van een staatsgreep, hangt een levenslange gevangenisstraf boven het hoofd. Dat zegt een aanklager, die gisteren het justitieel vooronderzoek afrondde tegen Evren en de toenmalige commandant van de luchtmacht Tahsin Sahinkaya.

De twee zijn de enige twee overlevende leden van de vijfkoppige junta die in 1980 de macht greep en tot 1983 Turkije onder een staat van beleg regeerden. Vervolging van de coupleiders was dertig jaar ondenkbaar maar werd mogelijk door recente wetswijzigingen. Meer dan 600.000 Turken werden begin jaren tachtig vaak zonder enige vorm van proces vastgezet. Velen werden gemarteld, vijftig werden opgehangen.

De staatsgreep had indertijd grote steun onder de Turkse bevolking omdat het leger werd gezien als het enige instituut dat een einde kon maken aan de gevechten tussen linkse en rechts groeperingen die velen het leven kostten. Uit de tijd van de coup stamt ook de huidige grondwet van Turkije, waarin de actieve rol van het leger in de Turkse politiek is gewaarborgd. De zittende regeringspartij van premier Recep Tayyip Erdogan wil die grondwet veranderen en de rol van het leger drastisch inperken. Honderden officieren werden de afgelopen drie jaar opgepakt op verdenking van het beramen van een nieuwe staatsgreep. De arrestaties hadden aanvankelijk grote steun onder het publiek, maar recent groeien de zorgen over het uitblijven van veroordelingen en gesjoemel met bewijslast.

De openbaar aanklager wil Evren en voormalig luchtmachtgeneraal Sahinkaya voorlopig alleen vervolgen voor de staatsgreep. De mensenrechtenschendingen waarvoor Evren en zijn handlangers verantwoordelijk worden gehouden vallen onder een afzonderlijke aanklacht. Een rechtbank in Ankara moet binnen 15 dagen besluiten of de aanklacht wordt geaccepteerd en de rechtszaak gevoerd kan worden.