In Sliedrecht is hij blij. Daar zit hij niet vast

Aan het begin van het nieuwe jaar belicht NRC Handelsblad gebeurtenissen die in 2011 het binnenlandse nieuws domineerden. Vandaag: de vastgeketende Brandon.

Vorig jaar zat hij nog vastgebonden aan een muur, grote delen van de dag. Brandon, de licht verstandelijk gehandicapte jongen die woonde in zorginstelling ’s Heeren Loo in Ermelo. Programma Uitgesproken EO zond in januari 2011 de schrijnende beelden uit. In de Kamer ontstond ophef, de staatssecretaris beloofde beterschap.

Toen werd het stil rond Brandon (19).En nu? Nu gaat het „hartstikke goed”, zegt zijn moeder Petra van Ingen in een Amsterdams café. Ze somt op: Brandon werkt, Brandon fitnesst, Brandon speelt computerspelletjes, Brandon woont samen met twee andere patiënten. Vastbinden is er niet meer bij.

Hij woont niet langer in ’s Heeren Loo, maar in Sliedrecht, in instelling ASVZ. Dat zit zo: ná de publiciteitsstorm kwamen de verzoeken binnen, van zorginstellingen die Brandon wel wilden opvangen. Onder meer de instelling uit Sliedrecht. „Bij ASVZ was geen wachtlijst, en mijn vriend en ik hadden er een goed gevoel bij”, zegt Petra van Ingen. In mei 2011 verhuisde Brandon. Hij woont op een woongroep met patiënten die soortgelijke stoornissen hebben als hijzelf – Brandon heeft stemmingstoornissen, is hyperactief, kampt met een hechtingstoornis. Telkens twee begeleiders zien toe op de drie patiënten.

Hoe kijkt Brandon terug op de publiciteit?

„Hij begint er niet uit zichzelf over. Maar hij heeft wel alle afleveringen over hemzelf voorbij zien komen, op tv. Wat de EO liet zien, dat hij zat vastgebonden, dat vond hij heel erg. ‘Eigenlijk wil ik niet dat mensen mij zo zien’, zei hij tegen mij.”

En toch zag heel Nederland hem zo.

„Ik wilde mijn zoon loskrijgen. Ik heb Brandon uitgelegd dat mensen hem zo op tv zagen zodat hij dan eerder los zou komen. Maar dat snapte hij niet zo. Hij begrijpt ook niet dat het filmpje ervoor heeft gezorgd dat hij nu in een andere instelling woont. Hij legt dat verband niet.”

Het vastbinden in ’s Heeren Loo ging geleidelijk, vertelt Brandons moeder. Eerst een tuigje bij het lopen, want ja, hij ging er tijdens het wandelen nogal eens vandoor. En toen dus het vastbinden binnen, aan de muur. Steeds langer en vaker. Eigenlijk kan dit niet, dacht Van Ingen. En tegelijkertijd dacht ze: ze weten vast wat ze doen. Volgens ’s Heeren Loo was het onvermijdelijk. Brandon was te agressief, viel een keer een begeleider aan.

Uiteindelijk zocht Van Ingen de publiciteit. Of de publiciteit zocht haar. Een oud-begeleider van Brandon had de EO benaderd. De EO zocht contact met Van Ingen en vroeg om foto’s of videobeelden van Brandon, vast aan de muur. Nee, zei ze, maar zo’n video kon ze wel maken. Zo begon het: EO, Pauw & Witteman, Tweede Kamer.

Moet hij wennen aan zijn nieuwe omgeving in Sliedrecht?

„Brandon moest vooral wennen aan de Playstation op zijn slaapkamer. Hij is gek op games. In het begin zat hij tot diep in de nacht te gamen. Dat was dus wel een probleem.”

Hoe loste de begeleiding dat op?

„Ze hebben hem zijn gang laten gaan. Maar hij moest wel op tijd opstaan. Dat hakt er in natuurlijk. Hij moest de volgende dag gewoon werken.”

Hoe ziet zijn werkdag eruit?

„Doordeweeks werkt hij in de ochtend, net als andere patiënten. Ze ruimen troep op in parken in Sliedrecht of ze ploegen het land om bij boerderijen. In het begin vond hij het heel moeilijk: werken, doen wat anderen zeggen. Eén keer – hij werkte bij een boerderij geloof ik – heeft hij een vork in de sloot gegooid. Ik wil niet meer werken, zei hij. Ik wil naar huis. Die vork moest hij er toen zelf weer uitvissen.”

En na het werk, wat doet Brandon dan?

„’s Middags lunchen hij en zijn medebewoners samen, ze ruimen samen de tafel af. En dan gaat Brandon of een van de andere patiënten boodschappen doen, onder begeleiding. Ook het koken doen ze samen. Het is zelfs de bedoeling dat Brandon op een gegeven moment zelf naar buiten kan, zonder begeleiding. Daar werken ze naar toe, al zal het heel geleidelijk gaan.”

Het klinkt als een enorm verschil met een jaar geleden. Hoe verklaart u dat?

„Men pakt het anders aan, in Sliedrecht. Het gebeurt weleens dat Brandon dingen stuk wil maken, of met voorwerpen gooit. In ’s Heerenloo werden begeleiders dan bang voor Brandon – zo voelde ik het tenminste. In Sliedrecht proberen ze hem te kalmeren, en leggen hem uit dat het niet goed is als hij dingen stukmaakt. Vertel wat er aan de hand is, zeggen ze dan, want je zit ergens mee.”

En wat zegt Brandon dan?

„Hij begrijpt dat hij zijn zorgen niet hoeft op te kroppen. Hij kan erg boos worden als hij zin niet krijgt. Dan baalt hij enorm. Nu merkt hij dat hij dat gewoon kan zeggen. Dat lucht blijkbaar op.”

Weglopen doet hij niet meer?

„Hij zegt: ik hoef niet meer weg te lopen.”

Dat zegt hij uit zichzelf?

„Ja. ik heb het hier leuk, zegt hij dan.”

Ingmar Vriesema