Winnende Republikein kan op veel donaties rekenen

Dichter kan de politiek haast niet bij de gewone man komen dan vandaag in Iowa. Overal in de staat discussiëren de inwoners in groepjes over de beste Republikeinse kandidaat voor het presidentschap.

Republikeinse kiezers in Iowa gaan vandaag naar kerk, sportzaal of schoolkantine om te kiezen wie het moet opnemen tegen Barack Obama bij de presidentsverkiezingen op 6 november. Maar pas nadat ze eerst een flinke discussie hebben gevoerd over de merites van de verschillende Republikeinse kandidaten.

Iowa kiest nog altijd via een caucus, een vrij omslachtige manier van stemmen die is ontstaan in het Amerika van de 18de eeuw. Kiezers komen in kleine groepjes samen en proberen elkaar ervan te overtuigen te stemmen op hun favoriete kandidaat. Tot op het laatste moment wordt er campagne gevoerd.

Vandaag wordt dit soort caucus-bijeenkomsten op honderden plekken in Iowa gehouden, van huiskamers tot restaurants. Na toespraken van lokale aanhangers van de zeven Republikeinse kandidaten schrijven de kiezers de naam van hun favoriet op een vel papier. De stemmen worden ter plekke geteld en doorgegeven aan de media. Later op de dag worden alle stemmen nog eens centraal nageteld.

De winnaar van de caucus wordt waarschijnlijk vannacht nog bekend. Maar het is niet zeker of deze kandidaat de stemmen uit Iowa nog in zijn of haar zak heeft bij het slot van de voorverkiezingen, de Republikeinse Conventie die van 27 tot 30 augustus wordt gehouden in Tampa, Florida. Daar besluiten ruim tweeduizend Republikeinse prominenten uit alle Amerikaanse staten over de uiteindelijke nominatie.

De caucus vandaag in Iowa is de eerste stap in een getrapt systeem om te bepalen welke kandidaat deze staat naar Florida stuurt. De delegatieleden volgen waarschijnlijk de wens die vandaag is uitgesproken door de inwoners, maar dat hoeft niet.

Ruim driekwart van de Amerikaanse staten pakt het eenvoudiger aan en houdt voorverkiezingen in plaats van een caucus. De eerste van deze voorverkiezingen is volgende week dinsdag in New Hampshire. In sommige staten krijgt de populairste presidentskandidaat alle delegatieleden toegewezen voor de Republikeinse Conventie (winner takes all). In andere vormt de delegatie een proportionele afspiegeling van de uitslag.

De staten hebben veel autonomie bij het organiseren van hun caucus of voorverkiezing. Zelfs de landelijke Republikeinse partij slaagt er niet in om er grip op te krijgen. De partij had besloten dat de verkiezingen pas in februari mochten beginnen, maar in hun wedijver om de eerste te zijn wordt er in vier staten deze maand al gestemd.

Iowa heeft sinds jaar en dag de eerste caucus van het land en wil dat graag zo houden. Het geeft de staat met iets meer dan drie miljoen inwoners veel publiciteit en invloed. Want ook al is Iowa niet allesbepalend voor de uiteindelijke nominatie, hier worden kandidaten gemaakt of gebroken. Wie Iowa wint haalt de krantenkoppen en kan – veel belangrijker – rekenen op een toestroom van donateurs. Die verspillen hun dollars liever niet aan een verliezend team.

De Republikeinse partij heeft de vier staten gestraft die tegen de regels in al in januari hun verkiezingen houden. Ze mogen minder delegatieleden naar de conventie sturen in Florida – Iowa krijgt maar 28 plekken. Maar dat maakt de staten niets uit, ze weten dat de verkiezingsuitslag waarschijnlijk al lang daarvoor duidelijk is.

De voorverkiezingen zijn een afvalrace. Kandidaten die laag scoren in de eerste staten gooien de handdoek in de ring. Het geld raakt op, de motivatie vervliegt. Mogelijk is de winnaar al duidelijk na Super Tuesday, dinsdag 6 maart, wanneer tien staten op dezelfde dag hun caucus of voorverkiezing houden.

Door deze afvalrace moeten vooral de kandidaten met weinig geld zorgvuldig nadenken over hun strategie. In welke staten kunnen ze winnen? Welke zijn verspilde energie? Waar hebben hun campagnedollars de grootste invloed?

De ultraconservatieve Rick Santorum heeft intensief campagne gevoerd in Iowa omdat er veel christelijke kiezers wonen. Jon Huntsman, mormoon en politiek gematigd, heeft Iowa helemaal links laten liggen en gaat voor winst in New Hampshire. Gisteren zei hij hoopvol in een televisie-interview: „Iowa is goed in het oogsten van mais, New Hampshire in het oogsten van een president.”