Topviolisten herkennen Stradivarius niet in blinde test

Zelfs professionele violisten die – geblindeerd door een lasbril – een Stradivarius of een goede moderne viool bespelen, kunnen niet met zekerheid zeggen welk instrument ze aanstrijken. Het was de laatste blinde Stradivariustest die nog gedaan moest worden.

Dat het verschil met een uitmuntende moderne viool niet goed is te horen, ook niet door topviolisten, is ook al wel vastgesteld met blinde luistertesten.

Maar altijd werd gezegd dat een goede violist die op een oude Stradivarius, Amati of Guarneri speelt het verschil meteen merkt. Ook dat is niet het geval, blijkt uit het artikel van Franse, Amerikaanse en Canadese onderzoekers dat gisteren is gepubliceerd in de Proceedings of the National Academy of Sciences (early edition, online).

Tijdens een vioolconcours in Indianapolis werden 21 violisten (onder wie twee van de latere winnaars en drie juryleden, de meesten waren leden van het begeleidende Indianapolis Symfonie Orkest) uitgenodigd in twee testopstellingen zes violen te vergelijken: twee Stradivariussen, één Guarneri en drie moderne kopieën van violen uit de Gouden Tijd van het Italiaanse vioolbouwersdorp Cremona (ca 1550-1750). Een van de moderne violen was maar een paar dagen oud.

Om te voorkomen dat de violisten zouden zien welke de oude violen waren droegen ze lasbrillen, net als de aanwezige onderzoekers. De geliefdste viool bleek een van de nieuwe violen en de minst gewenste was een van de Stradivariussen.

De kwaliteit van de Stradivariusviolen is legendarisch, net als die van alle violen uit Cremona.

Er is veel onderzoek gedaan naar fysieke eigenschappen van de oude Cremona-violen. De superieure klank zou ontstaan door de bijzondere lak, of door het speciale hout dat door de toenmalige koudeperiode (de ‘Kleine IJstijd’) iets andere groeiringen had. Maar naar aanleiding van hun dubbelblind onderzoek verwijzen de onderzoekers nu naar hersenonderzoek onder wijnkenners, waaruit bleek dat als ze de prijs van wijn kenden tijdens het proeven het hersengebied voor ‘ervaren genot’ sterker ging oplichten. De drie oude violen uit de test waren met een gezamenlijke waarde van tien miljoen dollar ongeveer honderd keer meer waard dan de drie nieuwe.