Tien verlammende maanden

Dat president Barack Obama een gevaar voor de Amerikaanse natie is, daarover zijn de meeste Republikeinen die vandaag in Iowa aan een tien maanden durende verkiezingscampagne beginnen het wel eens. Maar over hun politieke alternatief zijn de Republikeinen juist diep en intens verdeeld. En niet alleen voor de show.

Op zichzelf is de voorronde (caucus) in de landbouwstaat Iowa in het Midden-Westen niet meer dan het startsein van de interne campagnes die over ruim een half jaar uitmonden in de keuze van de presidentskandidaten op de conventies van de Republikeinen en Democraten in augustus en september in Florida en North Carolina.

Dit lange en ook slopende selectieproces is een essentieel onderdeel van de Amerikaanse democratie, waarin de persoonlijkheid en de geloofwaardigheid van kandidaten belangrijker zijn dan partij of programma. Individualiteit wordt er hoger gewaardeerd dan collectiviteit.

Het is eveneens logisch dat die interne partijstrijd heftiger wordt gevoerd bij de Republikeinen dan bij de Democraten.

De kandidatuur van Obama wordt, net als voor de herverkiezing van Bill Clinton in 1996, amper betwist. Aan de orde is vooral of de campagnemachine van Obama weer doordendert en wie zijn running mate wordt: vicepresident Joe Biden of minister Hillary Clinton van Buitenlandse Zaken.

Zouden de Democraten nu in de oppositie hebben gezeten, zoals de Republikeinen, dan zou het in die kring ook hard tegen hard gaan. En de Republikeinen hebben een traditie van felle en bijna ideologische strijd in eigen kring. Ronald Reagan en George Bush jr. werden in 1980 en 2000 ook niet geruisloos op het schild geheven. Maar de vleugelstrijd binnen deze Grand Old Party is nu uitzonderlijk. De opkomst van de Tea Party, die geen serieuze kandidaat heeft, blijft het politieke midden van de Republikeinen verscheuren. Het lijkt erop dat, behalve Mitt Romney die door de partijelite wordt gesteund, geen kandidaat het aandurft om de radicale flanken uit te dagen met de boodschap dat radicalisering het burgerlijke midden in de waagschaal stelt. Met als gevolg dat niet alleen een christen-conservatief als Rick Santorum maar ook een staatshater als libertarian Ron Paul kans maakt.

Op de bühne bieden deze uitdagers van Obama komende maanden een opwindend schouwspel. Maar scherpslijperij kan de Republikeinen, als een van de dragende partijen van het bestel, ook gaan verlammen.

Als de centrifugale krachten de Republikeinen te lang in hun greep houden, is dat schadelijk voor de vertrouwensbasis van de partij bij het electorale midden en zo voor de Amerikaanse democratie als geheel.