Solistische trainer botst met Twentse clubcultuur

FC Twente wist wie het met de rechtlijnige Co Adriaanse voor de spelersgroep zette, maar zijn eigengereidheid werd de trainer al na een half seizoen fataal.

Co Adriaanse wandelt vandaag even voor 10.00 uur in spijkerbroek en leren jack de Veste binnen. Hij vraagt de receptioniste waar het oude kantoor is van Jan van Halst, de vertrokken commercieel manager. Moet Adriaanse weg bij FC Twente? De trainer antwoordt niet en stapt op verzoek van een medewerkster de lift in. „U werd al verwacht”, zegt ze.

Voorzitter Joop Munsterman vertelt Adriaanse na de ontvangst dat hij ontslagen is. De eerste training na de winterstop zou vanmiddag worden geleid door assistenten Alfred Schreuder, Youri Mulder en Boudewijn Pahlplatz. Steve McClaren, de oud-bondscoach van Engeland die FC Twente in 2010 naar de eerste landstitel leidde, wordt hoogstwaarschijnlijk deze week nog aangesteld als nieuwe trainer.

FC Twente staat derde in de eredivisie met vijf punten achterstand op koploper AZ, ‘overwinterde’ als groepswinnaar in de Europa League en won de Johan Cruijff Schaal, maar dat heeft de werkrelatie met Adriaanse niet kunnen redden. De trainer is afgerekend op zijn solistische aanpak die ontevredenheid wekte bij de clubleiding, technische staf en een deel van de spelersgroep.

Adriaanse werd in juni nog trots gepresenteerd als opvolger van de naar het Saoedische Al-Shabab vertrokken Michel Preud’homme. Maar niet nadat hij eerst een fietsvakantie in Oostenrijk had afgemaakt. Dat getuigde niet van gretigheid, klaagden critici van de eigengereide trainer. Het bleek het eerste signaal dat hij zich ook in Enschede door niemand de wet laat voorschrijven.

In augustus maakte FC Twente meteen kennis met de gedetailleerde werkwijze van Adriaanse. De trainer stoorde zich aan voorbijrijdende treinen langs de Veste, die de communicatie op het veld zouden belemmeren. Op zijn verzoek werden doeken besteld die voor de hoeken van het stadion de geluidsoverlast moesten verminderen.

Munsterman wist wie hij voor de spelersgroep zette: een principiële trainer met een avontuurlijke spelopvatting en een rechtlijnig karakter. „Ik wil graag mijn stempel drukken”, zei Adriaanse bij zijn aantreden. „Maar hier valt weinig te stempelen. Het is een gespreid bedje.”

De in Amsterdam geboren trainer bleek niet bereid zich te voegen naar de Twentse clubcultuur. Hij koos op eigen houtje voor de tactiek, tot ergernis van zijn assistenten. Zo zaten zij vorige maand knarsetandend over het in hun ogen te aanvallende spelsysteem op de bank bij de nederlaag tegen Feyenoord, in wat de laatste competitiewedstrijd blijkt te zijn geweest van de trainer. Eerder beoordeelden zij ook de aanvallende speelwijze tegen Benfica en PSV als zelfmoord.

Ook de spelersgroep had zijn twijfels over de keuzes van Adriaanse. De trainer had een belangrijke rol in gedachten voor de Oostenrijkse spits Marc Janko. De twee werkten in het seizoen 2008-2009 naar tevredenheid samen bij Red Bull Salzburg – 39 competitiedoelpunten. Janko voldeed voor de winterstop aan de doelpunteneis, maar zijn collega’s hebben meer geloof in een systeem met Luuk de Jong als belangrijkste aanvaller, in plaats van de statische Oostenrijker.

Adriaanse kon dit seizoen ook niet anders dan concessies doen aan zijn eigenlijke plannen, na het vertrek van technici Theo Janssen en Bryan Ruiz en de blessure van de creatieve speler Nacer Chadli. Hun afwezigheid is onvoldoende opgevangen met de komst van middenvelders Willem Janssen en Leroy Fer. De voormalig hoofd jeugdopleiding van Ajax gunde daarop talenten Ola John en Steven Berghuis een kans. Dat pakte niet altijd even goed uit.

„We hebben wat puntjes laten liggen, maar dat komt meer door ons dan door de trainer”, zegt buitenspeler John, die vanmorgen nog niet was geïnformeerd over het vertrek van Adriaanse. „Van mij mag hij blijven, ik vind niet dat het heel slecht gaat. Hij is een goede trainer met veel ervaring. Ook heeft hij prijzen gewonnen, dat telt voor mij. Ik ben hem dankbaar dat hij mij heeft laten doorbreken.”

De scheuren bij FC Twente werden in november zichtbaar voor de buitenwereld met Munstermans opmerking dat hij voor het laatst van het Twentse spel had genoten in de voorbereiding. „We hebben minder punten verzameld dan ik had verwacht en we voetballen wat minder dan gehoopt”, liet de voorzitter zich ontvallen in de Volkskrant. Eerder hadden bestuurders laten doorschemeren dat het eenjarige contract van de trainer vermoedelijk niet zou worden verlengd.

Assistent-trainer Schreuder uitte in deze krant zijn zorgen over de ontwikkeling van FC Twente. „Het positiespel is de basis van ons succes en daar moeten we scherp op zijn. We moeten nu rekening houden met tegenstanders die naar Enschede komen met een verdedigend plan.”

Adriaanse, wiens naam in verband is gebracht met FC Utrecht, stelde vorige maand na de uitschakeling in het bekertoernooi tegen PSV, dat niemand zijn onvrede bij hem had gemeld. Op de vraag of sprake was van een ongelukkig huwelijk, zei hij: „Van mijn kant in elk geval niet.”

Het ontslag van Adriaanse past niet in de cultuur van FC Twente, dat dit seizoen ook de stadionramp moest verwerken. De club had na het vertrek van Fred Rutten met McClaren en Preud’homme trainers die voorborduurden op elkaars werk, leunend op het fundament dat de cultuurbewaarders als Munsterman, Van Halst en assistent-trainers zoals de intussen vertrokken Kees van Wonderen hadden gelegd. Adriaanse, een type trainer dat strikt zijn eigen werkwijze volgt, wordt in Enschede nog niet verdragen.