Mama Africa is oogstrelend

Het uur van de wolf: Miriam Makeba, Mama Africa.Ned.2, 22.45-23.45u.

Eindelijk zou het ervan komen. Na een jarenlange correspondentie had de Finse filmer Mika Kaurismäki in 2008 een afspraak om naar Ghana te vliegen, waar hij zijn eerste interview met Miriam Makeba hoopte te maken – ten behoeve van een documentaire over de zangeres die een sleutelrol speelde in de strijd tegen de apartheid in Zuid-Afrika. Maar vlak voordat hij haar zou ontmoeten, kwam het bericht dat de vrouw die de eretitel Mama Africa droeg, aan een hartaanval was gestorven. Ze was 76 jaar.

Toch heeft Kaurismäki zijn film gemaakt. Met een overvloed aan hoogst bezienswaardige archiefbeelden en met oor- en oorgetuigen die nog levendig over Makeba’s leven en werken kunnen vertellen. Een documentaire naar traditionele snit dus, maar wat kan dat mooi zijn – met zo veel oogstrelend zwartwit-materiaal over zo’n beeldschone zangeres. Inclusief haar dappere optreden voor de Verenigde Naties in 1963, toen het apartheidsregime haar in de ban deed omdat ze Zuid-Afrika betitelde als „één grote gevangenis” en opriep tot een internationale boycot.

De film verheelt niet dat haar wereldwijde carrière niet alleen bewondering opriep, maar ook jaloezie. Zo moppert een oude zwarte muzikant dat hij destijds niet mee mocht naar Amerika, omdat haar Amerikaanse ontdekker Harry Belafonte voortaan bepaalde wie haar begeleiders zouden zijn. Zuur? Ja, maar het verhaal wordt er wel menselijker van.

Henk van Gelder