Hongaarse intellectuelen luiden alarmbel

A man holds up a sign during a protest in central Budapest January 2, 2012. The demonstrators are protesting against the government and new Basic Law which replaced the country's constitution on January 1, in a show of angst at what they say is the ruling Fidesz party's heavy-handed policies. REUTERS/Laszlo Balogh (HUNGARY - Tags: POLITICS CIVIL UNREST) Demonstranten maandagavond voor de Opera in Boedapest (Foto Reuters)

Het gaat helemaal fout in Hongarije, waarschuwt een groep Hongaarse intellectuelen. Regeringspartij Fidesz  is onder aanvoering van premier Orban ,,met steeds hogere snelheid een éénpartijdictatuur aan het bouwen”. Terwijl de rest van Europa zich druk maakt om de financiële en economische problemen rondom de euro, komt in Hongarije een andere, politieke pijler onder de Europese Unie in gevaar, de democratie.

In Hungary, liberal democracy as interpreted in the West has come to an end, the autonomy of power centres has become a formality.

Deze waarschuwing is vervat in een nieuwjaarsboodschap, die zowel een analyse is van recente ontwikkelingen als een oproep aan de EU zich niet te laten ,,gijzelen door een achterhaalde, provinciaalse tiran”. De verklaring, getiteld “The decline of democracy - the rise of dictatorship’ is ondertekend door onder anderen de schrijvers György Konrad en György Dalos en de historicus Janos Kenedi.

Aanleiding is het van kracht worden van een nieuwe grondwet. Terwijl aanhangers van de partij Fidesz gisteravond in de Opera van Boedapest hiervoor feest vierden, demonstreerden tienduizenden Hongaren buiten tegen de machtsconcentratie.

Steeds breder wordt het onbehagen over het beleid van premier Orban. Bij de verkiezingen in april vorig jaar kreeg hij met zijn partij Fidesz een tweederde meerderheid. Veel kiezers waren de socialistische partij, die na de val van het communisme twaalf jaar aan de macht is geweest, meer dan beu na een aantal corruptieschandalen. Orban en zijn aanhangers zeggen dat zij nu eindelijk, twintig jaar na dato, de overgang naar democratie aan het afronden zijn.

Maar Washington en Brussel hebben de afgelopen maanden herhaaldelijk Orban gewaarschuwd dat hij daarbij te ver gaat en dat het democratische machtsevenwicht in gevaar komt (lees een brief van Hillary Clinton aan Orban). In hun verklaring noemen de Hongaarse intellectuelen een aantal concrete voorbeelden:

  • Het parlementaire debat is verdwenen. Fidesz gebruikt zijn meerderheid om allerlei wetten erdoor te drukken, vaak op een manier die niet eens ruimte laat voor een discussie in het parlement.
  • De rechterlijke macht wordt onder politieke controle gebracht. Het Constitutionele Hof is uitgebreid met Fidesz-gezinde rechters. Rechters worden vervroegd met pensioen gestuurd. De procureur-generaal is lid van de regeringspartij. ,,Dit nieuwe systeem markeert het einde van de onafhankelijke rechtspraak in Hongarije.”
  • Door nieuwe regels, strakke controle en willekeur bij het toewijzen van frequenties worden de media onder controle gebracht.
  • Een aantal wijzigingen in de kieswet werkt in het voordeel van Fidesz.

De verklaring is een oproep aan Europa om stelling te nemen tegen Orban.

The European Union may disintegrate not only for economic reasons but for reasons of pursuing disparate and antidemocratic policies as well. [...]

We are aware that the idea of a common Europe was born as an economic project, but this project is no more than wishful thinking unless its value system is accounted for and enforced, and lack thereof gets punished. [...]

Hungary is a sad example of what may happen wherever there is a concentration of crisis tendencies, aggravated by attempts to resolve problems caused by an economic and social crisis with authoritarian means and a policy of nationalistic isolation. Instead of prosperity and stability, such a policy can only lead to suppression, conflict and turmoil. The desperate situation of present-day Hungary should be a warning for all of us: if Europe is prepared to help Hungary, it will also help itself.