Het is dan wel in 3D, maar het blijft bagger

3D is bezig aan een onstuitbare opmars.

Maar het is een misvatting dat een televisieprogramma of film in drie dimensies interessanter wordt.

Het afgelopen jaar leek de opmars van 3D geen grenzen te kennen. Er kwamen 3D films, 3D televisies en zelfs 3D telefoons. Het begrip 3D, of driedimensionaal, betekent dat iets drie meetkundige dimensies heeft; hoogte, breedte en diepte. Toch vergaten veel 3D filmmakers een vierde dimensie: inhoud. „Jackass 3D” wordt geen kritisch epos over de huidige tijdsgeest enkel door de stomazakken in 3D kapot te stampen.

Niets is meer veilig voor het 3D virus. Werd driedimensionaal voorheen vooral gezien als manier om animatiefilms ook aantrekkelijk te maken voor ouder publiek, in 2011 leek het wel alsof werkelijk alles in 3D geschoten werd. In Hongkong werd zelfs een heuse 3D pornofilm geproduceerd. Met brilletje getuige zijn van een cumshot die recht op je af lijkt te komen, het geeft een nieuwe dimensie aan de term ‘facial’.

Ook Nederland moest er aan geloven. Zo kwam Oerlemans’ productiebedrijf Eyeworks met Nova Zembla, over de ontberingen die Willem Barentsz en Jacob van Heemskerck moesten doorstaan om de route ‘om de Noord’ via Indië te ontdekken. Het was de eerste Nederlandse avondvullende bioscoopfilm die volledig in 3D werd opgenomen. Het budget van een slordige 7 miljoen euro zorgde er helaas niet voor dat de film vanwege zijn extra dimensie inhoudelijk interessanter werd. Sterker nog, voor velen is het driedimensionale hoogtepunt waarschijnlijk de voorgevel van Doutzen Kroes. In drie-dubbel-D.

Omdat onze ogen beide vanuit een andere hoek kijken en de hersenen die beelden combineren tot één diepte bevattend beeld, is er om een 3D film te bekijken vrijwel altijd een brilletje nodig. Voor veel bioscopen een reden om de prijs flink op te schroeven, voor veel tieners een prima aanleiding om met een brilletje op naar huis te fietsen. Hoewel er ook televisies zijn ontwikkeld met ingebouwde camera’s die continu de positie van kijkers registreren en de projectie daarop aanpassen, is het onduidelijk wanneer deze op de markt verschijnen. Deze techniek blijkt vooralsnog te complex en te duur om op de consumentenmarkt te kunnen worden geïntroduceerd.

Dat is ook meteen het grote manco van de huidige generatie 3D televisies; de noodzakelijke brillen zijn onhandig en simpelweg lelijk. Dat is voor dronken idioten bij een avond 3D voetbalkijken geen probleem. Niemand loopt voor lul met oranje 3D-bril, zolang je dat maar combineert met een brulshirt of wuppies op je tepels. Maar vrouwen kijken nu eenmaal liever niet naar The Holiday 3D met zo’n plastic ding op hun hoofd, hoe dichtbij het Jude Law ook brengt. „Alsof hij mij aantrekkelijk vindt met zo’n bril op!”

Terwijl de verkoop van 3D televisies stijgt, zullen er ook meer programma’s in 3D worden aangeboden. Voetbal, of welke sport dan ook, leent zich nog wel voor presentatie in drie dimensies. Pauw&Witteman, of zelfs het op snelheid en vlotheid geënte De Wereld draait door, lijken echter minder geschikt. De vorm, pratende mensen die elkaar al dan niet gefundeerd van elkaars gelijk proberen te overtuigen en en passant de kijker hun visie willen meegeven, leent zich niet om „zo dichtbij” gebracht te worden dat je de beelden „kunt aanraken”. Het idee achter 3D is immers dat de beelden dichterbij de kijker gebracht worden, zodat deze het idee heeft zich midden in de actie te bevinden. En die actie, die is er niet. Tenzij er gesproken wordt met de nodige consumptie, dan kan het ontwijken van de virtuele spetters dé hit worden van de vroege avondtalkshow.

Er zijn inmiddels televisies waar geen bril bij nodig is, maar waarbij een scherm voor het toestel gezet wordt. De ellende daarvan is dat je precies op één plek moet blijven zitten. Balen voor zenuwlijers die niet kunnen stilzitten bij bloedstollende televisieprogramma’s als 3D Boer zoekt Vrouw of Tussen Kunst & Kitsch 3D.

De manier waarop we bagger voorgeschoteld krijgen, maakt bagger niet interessanter, hooguit lichter verteerbaar. Een goed gesprek blijft een goed gesprek, daar doet de vorm niets aan af.

Of 3D iets gaat toevoegen aan onze belevingswereld, is zeer de vraag. Laten we voorlopig, om plat beeld tot leven te wekken, maar gewoon een goed boek te lezen. Met of zonder leesbril.

René van Meurs is stand-up comedian bij Comedytrain, tekstschrijver voor ‘Dit was het Nieuws’ en theatermaker.