Europa terugveroveren

Geert Mak (Foto Vincent Mentzel)

In het boek In Europa waarschuwde Geert Mak dat het met de Europese Unie mis kon gaan als het echt zou ‘stormen’. Nu het door de schuldencrisis stormt, komt Mak met een lang pamflet: De hond van Tišma. “We moeten Europa met hand en tand verdedigen.”

Hij zat er bepaald niet op te wachten. Geert Mak schrijft een boek over Amerika, dus Europa was een beetje naar de achtergrond geschoven. Maar toen het Duitse weekblad Die Zeit vroeg waarom de Europese intellectuelen zo stil waren, schreef hij De hond van Tišma. Wat als Europa klapt? Het is een pamflet in de geest van Gedoemd tot kwetsbaarheid, zijn reactie op de moord op Theo van Gogh. De hond van Tišma is een somber boekje. Met de Europa-historicus Norman Davies komt Mak tot de conclusie dat de decembertop van de Europese regeringsleiders zijn laatste hoop de bodem inboorde. „Ik vrees dat het voorbij is.”
Het is het verhaal van too little too late. Te weinig geld voor het noodfonds, te weinig sanctiemogelijkheden, te weinig visie en uiteindelijk te weinig Europees leiderschap. Het Duitsland van Merkel, schrijft Mak, mist een historische kans om de echte leider van Europa te worden. Uit angst voor het verkeerde spook, het spook van de inflatie, duwt Duitsland Europa in een recessie. Fout, zegt Mak. Laat liever de geldpers draaien. En knijp het Zuiden niet kapot.

„Vroeger bepaalde de as Berlijn-Parijs wat er in Europa gebeurde”, zegt Mak. „Nu hebben we Merkozy, maar Merkel is de baas, of ze wil of niet. Frankrijk is zwak. Maar eigenlijk wil Duitsland dat leiderschap niet. Generaties lang hebben de Duitsers heel veel aan Europa gegeven uit schuldgevoel. Dat is voorbij. Nu zouden ze iets moeten willen geven uit grootsheid. Pas dan toon je je een echte leider.

Die angst van Merkel is wel begrijpelijk. Zodra ze de macht naar zich toe trekt, krijst iedereen over het Dictaat van Duitsland.
„Het probleem is dat Duitsland op deze manier eenzijdig de Duitse angst voor inflatie aan Europa oplegt. Met een krimpende economie en gebrek aan geld is de kans op inflatie niet erg groot. Toch geeft Duitsland de Europese Centrale Bank niet de ruimte om als echte Europese bank te fungeren. Om bijvoorbeeld euro-obligaties uit te geven. Je moet leider willen zijn van álle Europeanen. Echt leiderschap hebben bijvoorbeeld de Amerikanen laten zien na de Tweede Wereldoorlog: zij legden de Duitsers geen herstelbetalingen op, maar kwamen met de Marshallhulp, die de Duitse economie er weer bovenop hielp. Amerika is daardoor in Europa twee generaties lang op handen gedragen. De Duitsers missen die grootsheid en dat is doodzonde.”

Abonnees lezen het hele interview van Laura Starink met Geert Mak hier.