Ibi, de fitte en frisse held van Charkov

Wie gaat er uitblinken deze sportzomer? Eerste deel van een serie waarin redacteuren vooruitblikken op de Tour, EK of Zomerspelen. Vandaag voetballer Ibrahim Afellay, middenvelder van Oranje.

Het gezicht van Ibrahim Afellay staat strak gespannen als hij in de spelerstunnel van het Metalist Stadion wacht tot de elftallen van Nederland en Duitsland het veld op mogen lopen. De 26-jarige voetballer heeft in de ochtend voor de wedstrijd op deze woensdag 13 juni 2012 van bondscoach Bert van Marwijk een basisplaats toegewezen gekregen. Rafael van der Vaart zit zwaar ontstemd op de bank. Voor mededogen is nu even geen tijd. Oranje moet na het teleurstellende gelijkspel tegen Denemarken winnen van de Duitsers om verder te komen op het EK.

Van Marwijk heeft altijd een zwak gehad voor Afellay. De bondscoach neemt de middenvelder in bescherming, als critici de PSV’er te licht achten voor de top. Van Marwijk weet beter, kijkt verder en ziet in Afellay een speler die alles in zich heeft om te slagen in het topvoetbal. Hij heeft alles volgens de trainer: winnaarsmentaliteit, balbehandeling, steekpasses en schijnbaar moeiteloze passeeracties. Oranje speelt op 12 oktober 2010 thuis tegen Zweden (4-1) zijn beste interland onder Van Marwijk met een excellerende en twee keer scorende Afellay aan de linkerkant.

Dit optreden is voor trainer Pep Guardiola alleen maar een bevestiging van Afellays voetbalkwaliteiten. Een maand later tekent hij een contract bij FC Barcelona. De Marokkaanse Nederlander staat natuurlijk in de schaduw van ploeggenoten annex wereldsterren als Lionel Messi, Xavi Hernández, Andrés Iniesta en Sergio Busquets. Maar Afellay krijgt genoeg speelminuten bij Barcelona en past zich langzaam maar zeker aan. Het is al snel duidelijk dat hij niet als handelswaar naar Catalonië is gehaald. De Marokkanen in volkswijk El Raval sluiten Afellay in de armen, maar de voetballer zelf laat zich ook in Barcelona niet als Marokkaans rolmodel gebruiken. Hij laat liever zijn voeten spreken.

En dat doet Afellay. Hij komt in de ‘heenwedstrijd’ tegen Real Madrid in de halve finales van de Champions League als invaller in het veld en geeft met zijn eerste balcontact een puntgave assist op Messi. Zijn familie in Utrecht juicht mee, in theehuis Medina Azahara in Barcelona veren de Marokkaanse immigranten op en in het Marokkaanse Al Hoceima, de geboorteplaats van zijn ouders, overheerst trots na het optreden van ‘hun’ Ibi. Een paar weken later wint FC Barcelona met invaller Afellay de finale van de Champions League tegen Manchester United.

FC Barcelona versterkt zich in de zomer met Alexis Sánchez en Cesc Fábregas. Weer twee concurrenten voor Afellay, die ondanks alles in Barcelona wil blijven. Tijdens een oefenduel met Manchester United loopt hij een hamstringblessure op waardoor er een streep door de voorbereiding van het seizoen kan. Afellay is na weken van revalideren weer bijna fit als op 22 september 2011 het noodlot toeslaat. Hij stapt tijdens de training op een pilon en gaat schreeuwend neer. Hij scheurt de voorste kruisband van zijn linkerknie. Daar staat zes tot acht maanden voor. Van Marwijk belt Afellay om hem moed in te spreken. De bondscoach hoopt vurig op een snel herstel van de middenvelder. Van Marwijk kan hem op het EK goed gebruiken.

En daar staat Afellay dan, vlak voor de cruciale groepswedstrijd met Duitsland. De ploeg van bondscoach Joachim Löw, die het Nederlands elftal in november 2011 in Hamburg nog zo heeft vernederd. Van Marwijk heeft zijn hoop gevestigd op ingevingen van Afellay. Die er nu wél bij is. Sinds zijn officieuze rentree bij Oranje, in de vriendschappelijke wedstrijd met Bayern München een paar weken vóór het EK, hebben de fans van het Nederlands elftal weer hoop. Als Bayern opzij kan worden gezet, dan hoeft Nederland toch ook niet meer bang te zijn voor de Duitsers?

Afellay kent geen angst. Als speler van FC Barcelona en Oranje weet hij nog amper wat verliezen is. Hij voelt zich fit en is fris in het hoofd. Dat geldt allerminst voor de meeste tegenstanders op het EK. Die lopen naar een loodzwaar seizoen op hun laatste benen. Wereldtoppers schitteren de laatste decennia zelden of nooit op eindtoernooien. De gedachten gaan terug naar 1988. Naar Marco van Basten. De spits van AC Milan heeft dat jaar met een enkelblessure maanden aan de kant gestaan en schittert vervolgens op het EK in West-Duitsland als nooit tevoren. Nederland wordt Europees kampioen.

Afellay kent het grootste succes van het Nederlandse voetbal alleen van dvd’tjes. Hier in Oekraïne wil hij nu zelf geschiedenis schrijven. Het stadion van Metalist Charkov is grotendeels oranje gekleurd. In de stad van magnaat en onderkoning Aleksandr Jaroslavski is het Nederlands elftal populair. Op weg van het spelershotel naar het stadion ziet Afellay vanuit de spelersbus al een uitzinnige mensenmassa. Tijdens de warming up groet hij Rob Westerhof – de oud-voorzitter van PSV is voor de wedstrijd een dag op en neer gevlogen. Tijdens het Wilhelmus blijven zijn lippen op elkaar. Even de blik naar de hemel om contact te maken met zijn overleden vader. Afellay is er klaar voor.

Negentig minuten later is hij de gevierde man. Met een assist op Klaas-Jan Huntelaar en een raak afstandsschot in de slotfase staat Afellay aan de basis van de revanche op de Duitsers. Van Marwijk omhelst hem aan de zijlijn. Afellay heeft twinkelingen in zijn ogen. De gedachten gaan terug naar september vorig jaar, toen het EK nog zover weg leek.

Nu staan talloze journalisten hem in de mixed zone op te wachten. Ibrahim Afellay heeft een verlegen glimlach op zijn lippen. „Het ging wel lekker, ja”, zegt hij op bescheiden toon.