Een explosief mengsel voor Rutte

Enkele spannende momenten rond de euro, de Kunduz-missie, een paar slippartijen van bewindslieden; écht in gevaar is het kabinet-Rutte in 2011 nooit geweest. Maar geschiedenis is een slechte voorspeller van de toekomst.

Mijn voorspelling voor het politieke jaar 2012 is weinig verrassend: het wordt spannend. Iets gewaagder kan ook: het kabinet-Rutte begint aan het jaar van de waarheid. Haalt het daarmee de Kerst van 2012? Moeilijk te voorspellen.

Is er helemaal niets over te zeggen? Wel iets. De krachten die de coalitie uit elkaar drijven zullen sterk worden, maar er zijn ook veel redenen om mekaar vast te houden. De leiders van de oppositiepartijen zijn er wel zeker van: zij zien de coalitie uit elkaar klappen. Maar zij weten het net zo min als ieder ander. Hier geldt eerder nog dat hoe harder zij roepen dat het kabinet valt, hoe groter de kans is dat dat niet gebeurt. Zij hebben weinig tot geen invloed op een kabinetscrisis.

Het wordt pas spannend als het tussen de coalitiepartijen niet goed gaat. Daarvoor ligt wel een explosief mengsel op tafel: de voortrazende economische en financiële crisis, de extra bezuinigingen waarover een akkoord bereikt moet worden, de onvoorspelbaarheid van Geert Wilders en de zwakte van het CDA.

In januari proberen de christen-democraten een stap op de weg terug te zetten. Een partijcommissie, het Strategisch Beraad, komt dan met „een aanzet voor een nieuwe koers voor de christen-democratie voor de komende 10 à 15 jaar”. Tegenstanders van samenwerking met de PVV hopen dat deze koers sterk afwijkt van het regeerakkoord en dat daardoor de druk om maar een einde aan dit avontuur te maken zal toenemen. Daartegen pleit dat het voor de partij-in-nood nog te vroeg is om verkiezingen te willen, mede omdat het leiderschapsprobleem verre van is opgelost. Het CDA krijgt van de VVD in ieder geval de ruimte zich meer te profileren – in december werd dat al zichtbaar. Met irritatie bij Wilders tot gevolg.

Groter struikelblok voor de coalitie worden de extra bezuinigingen. Uit de februariraming van het Centraal Planbureau zal blijken om hoeveel geld het gaat. Omdat de coalitie zichzelf strenge begrotingsregels heeft opgelegd, zou dat richting de tien miljard kunnen gaan. Voor Prinsjesdag moet de coalitie het dan over gigantische ingrepen eens zijn.

Tweets en uitlatingen van Wilders duiden op grote deining in de coalitiegelederen. Maar wat zeggen die tweets? Wilders is een meester van de draai. Bovendien: als hij het kabinet laat vallen, liggen voor hem voor lange tijd de oppositiebanken in het verschiet, hoe groot zijn PVV ook zal zijn.

En dan heeft de VVD, en in het bijzonder Mark Rutte, er alle belang bij 2012 zonder kleerscheuren door te komen. Een geslaagd premierschap biedt de liberalen de meeste kans op een lang verblijf in het centrum van de macht.

Journalisten zouden niet de toekomst moeten willen voorspellen. Maar goed dan: voor een fles wijn, zeker niet een al te dure, durf ik het wel aan. Deze coalitie haalt de Kerst van 2012.

Herman Staal is chef politieke redactie