Dit kunnen kangoeroes toch ook?

Heerlijk, het is 2012. Zo’n vers jaar kan je zo lekker het gevoel geven dat je opnieuw begint – volkomen irrationeel natuurlijk, maar toch. Dit jaar is nog niet besmet door wetenschapsfraude of andere wetenschappelijke of wetenschappelijk te verklaren rampen. Alles is nog mogelijk.

Nou ja, niet helemáál alles natuurlijk. Van sommige dingen die komen gaan zijn we zelfs op de wetenschapsredactie, waar koffiedikkijken toch niet tot de kerntaken behoort, vrij zeker. Dat er duidelijkheid komt over het Higgsdeeltje bijvoorbeeld – en de aanwijzingen zijn heel sterk dat het bestaat. Ook komt er duidelijkheid over die maffe sneller-dan-het-lichtneutrino’s, dat moet toch binnen een jaar wel lukken. In mei landt André Kuipers naar verwachting weer veilig op aarde. En begin augustus moet er een nieuw onderzoekskarretje op Mars landen: Curiosity, die er weer uitziet alsof hij zó uit een Pixar-animatiefilm is weggereden, gaat onderzoeken of er ooit leven mogelijk geweest is.

Ironisch genoeg is alle wetenschap die geen rocket science is, veel moeilijker te voorspellen – en daar verheug ik me ook erg op. Wat leren we over hoe cellen werken, nu we daar steeds beter naar binnen kunnen kijken? En de menselijke hersenen? Komen er doorbraken in de bestrijding van hiv, malaria, kanker, obesitas, of op het gebied van duurzaamheid? Hoe pakken wetenschappers de steeds grotere databestanden aan die ze creëren of aantreffen – dankzij steeds snellere DNA-sequencers, dankzij Google Books, dankzij Twitter, Facebook en andere internetuitingen die onze stemming verraden en ons gedrag misschien voorspellen? Welke patronen zullen ze daarin aantreffen? En hoe reageert het wetenschappelijk bedrijf bijvoorbeeld op de economische crisis en op de vraag om meer openheid? Doemt het eind al op voor het systeem van peer reviewed artikelen publiceren?

Ik verheug me op de antwoorden op al die vragen, maar eigenlijk nog meer op de discussies erover op de wetenschapsredactie. Dat we het nieuws doornemen en er zit echt een pareltje bij. Of iemand treft een foto of een filmpje aan op internet en binnen een paar seconden staan we er met zijn allen omheen, druk door elkaar pratend. „Wauw, hoe hebben ze dát gedaan?” „Is dit in een levend dier gefilmd?” „Dit moet een pootje zijn, maar is dit dan zijn kop?” „Ik geloof niet dat dit echt is, er moeten touwtjes zijn.” „Maar dit kunnen kangoeroes toch ook?” „Dat kan nooit giftig zijn bij die concentratie.” „Is dat bij muizen of bij mensen gedaan?” „Hoeveel Neanderthaler­DNA had jij ook weer?” De stemming zit er dan altijd goed in en ik hoop dat we behalve onze kritische deskundigheid ook dat enthousiasme kunnen overbrengen.

En tot slot verheug ik me ook op het eind van 2012. Als we dat halen, is de beschaving dus niet door zonnevlammen, komeetinslagen of vulkaanuitbarstingen aan haar einde gekomen, zoals pseudowetenschappelijke doemdenkers voorspeld hebben. Dan is ook die triomf van de wetenschap een feit. En daarna ligt er weer een fijn nieuw blanco jaar voor ons.

Ellen de Bruin is chef Wetenschap