Rijbewijs met 17, als de coach betaalt

Een massa jonge kandidaten verwachtte de minister, nu je al met 16,5 jaar autorijles mag nemen. Maar het loopt niet bepaald storm. Rijles is duur.

Nederland, Breda, 29-12-2011 Rijles van de 17-jarige Bas van Rooij door rij-instructeur Rian van Bezouw. Foto: Joyce van Belkom Joyce van Belkom

Bas van Rooij is vorige maand zeventien jaar geworden en binnenkort haalt hij vermoedelijk zijn rijbewijs. Nu nog zit hij bedeesd (maar gretig) achter het stuur van een ANWB-leswagen in Breda. „Ik wil zo snel mogelijk mijn rijbewijs halen. Dan heb ik het alvast.”

Sinds twee maanden mogen jongeren vanaf 16,5 jaar les nemen en vanaf hun zeventiende verjaardag examen doen. Vervolgens mag je rijden. Mits er een coach naast je zit. Iemand die 27 jaar oud is, vijf jaar zijn rijbewijs heeft en geen zware verkeersovertredingen heeft begaan. Vanaf achttien mag je solo rijden.

Student horecamanagement Bas van Rooij is halverwege zijn rijopleiding en moet nog veel leren. „Hoe hard denk je dat je hier mag rijden?”, vraagt instructeur Rian van Bezouw. „50.” Het is 30. „Je hebt een bord gemist.” Lastig om je aan de snelheid te houden. „Dat vind ik het moeilijkste”, zegt Bas, over verkeersdrempels hobbelend en enkele ingrepen trotserend. De radio speelt de Top 2000. De bestuurder afleiden is toegestaan. Van Bezouw: „Je moet dingen tegelijk kunnen doen. Straks zit je ook met passagiers.”

Ziet Bas ernaar uit om met een coachende vader of moeder uit rijden te gaan? Tja. „Als ik met mijn ouders ergens heen ga, dan maak ik er gebruik van.” Echt leuk wordt het pas als hij op zijn achttiende zelfstandig kan rijden. „Dan hoef ik niet meer de bus te pakken om uit te gaan. Kan ik mijn vrienden rijden.” Dan mag hij geen alcohol drinken, toch? „Nee, dat is weer minder.”

Er wordt veel verwacht van begeleid rijden, 2toDrive gedoopt. Vooral de veiligheid is erbij gebaat. Wie meedoet, heeft op zijn achttiende duizenden kilometers méér ervaring dan huidige 18-jarigen. Mannen tussen de 18 en 24 jaar hebben zes keer zoveel kans op een verkeersongeluk als de gemiddelde verkeersdeelnemer, vrouwen in die leeftijdsgroep drie keer zo veel. Van alle auto’s die betrokken zijn bij een ernstig ongeval, wordt 20 procent bestuurd door jonge automobilisten, die 8 procent van alle rijbewijsbezitters uitmaken. Wetenschappers verwachten dat er jaarlijks zestien doden minder vallen. In Duitsland bleken jonge rijders in hun eerste jaar solo zo’n 20 procent minder ongevallen en minder overtredingen te begaan.

Helaas valt de belangstelling voor 2toDrive enigszins tegen. Minister Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu, VVD) verwachtte eerder „dat het komende jaar zo’n 20.000 jonge mensen van de nieuwe mogelijkheid gebruik gaan maken”. Ook zegt het ministerie dat het is „overspoeld” met aanvragen.

Van dat enthousiasme is in de praktijk vooralsnog weinig te merken. Het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) heeft dertig extra examinatoren aangenomen en rekent in het voorjaar op 800 examens per week. Maar er zijn voor de komende maanden slechts 300 examens gereserveerd. Wel hebben zich al ruim vierduizend kandidaten aangemeld voor het theorie-examen. Het CBR: „Of de belangstelling tegenvalt, kunnen wij pas in het voorjaar zeggen.”

De verkeersscholen zijn duidelijker. „De hausse is uitgebleven”, zegt directeur Frank Hoornenborg van verkeersschool Bruinsma in Utrecht. Voorzitter Roger Keybeck van de BOVAG Rijscholen: „De belangstelling blijft achter bij de verwachtingen.” ANWB-rijschoolhouder Van Bezouw: „De belangstelling is wisselend.” Terwijl de rijscholen het wél plezierig vinden. De leerlingen hebben „puberale humor”, zeggen de instructeurs, en zijn enthousiast. „Soms moet je ze indammen.”

Aan gebrek aan coaches kan het niet liggen. Meestal is vader of moeder graag bereid. Bovendien hoef je als coach niet veel te doen. Een coach moet zorgen niet dronken of onder invloed van drugs te zijn. En hij moet geen instructeur willen spelen. „Alleen al de aanwezigheid van een volwassene heeft een matigende en beschermende invloed op de beginnende bestuurder”, schreef de vorige minister van Verkeer, Eurlings (CDA), in een brief aan de Kamer. Een coach is, aldus minister Schultz, „iemand aan wie je je kunt optrekken”.

Aantrekkelijk zou 2toDrive ook moeten zijn voor jongeren die hiermee het dure praktijkexamen voor brommer of scooter vermijden. Wie slaagt voor zijn autorijbewijs, mag ook op een tweewieler rijden.

Misschien heeft de overheid te weinig reclame gemaakt, denken rijschoolhouders. Het ministerie denkt daar anders over. „Er zijn veel campagnes gevoerd.” Misschien ook vinden jongeren het begeleid rijden niet stoer of sexy. Wie wil er nu rijden met een hinderlijke vader of moeder naast zich? „Ik vraag me inderdaad af of de stadsjeugd hier rijp voor is”, zegt een Amsterdamse rijschoolhouder.

Liever nemen jongeren op hun zeventiende les om op hun achttiende verjaardag examen te doen. Veel rijscholen zien in deze categorie een flinke toename. Jongeren die meteen in hun eentje mogen rijden. Zowat een half jaar eerder dan vroeger.

Maar de belangrijkste oorzaak van de aarzelende start, vermoeden de verkeersscholen, is geld. Jongeren en hun ouders zijn gewend te sparen voor rijlessen. Rijschoolhouder Hoornenborg: „Jongeren nemen vanaf hun zestiende een baantje en sparen dan een, twee of drie jaar. Rijles vanaf je zestiende komt dan te vroeg.”

Bovendien springen ouders niet meer zo gemakkelijk bij, een rijbewijs halen kost al gauw 1.500 euro. Voorzitter Keybeck van de BOVAG Rijscholen: „Veel ouders zijn in de economische crisis niet zeker van hun baan. Weinigen betalen in één keer zo’n bedrag voor hun kind. Het is een soort luxe-rijbewijs.”

    • Arjen Schreuder