Laat de doden eerst maar eens rusten in hun graf

Op 7 september verongelukte het voltallige ijshockeyteam van Lokomotief Jaroslavl bij een vliegtuigcrash. De trots van de stad bestond niet meer. Met jeugdspelers bouwt de club geleidelijk aan een nieuw team. „We moeten verder.”

Op de Leontjev-begraafplaats lopen Masja en Nastja dromerig langs hún jongens. Bij een van hen staan ze stil. Ze leggen twee rode anjers aan zijn voeteneind en aaien een lint van een bloemenkrans. „Joeri was een goede vriend van ons”, zegt Masja. „Zo vlak voor Oud en Nieuw willen we nog even naar hem kijken.”

Met tranen in hun ogen staren de meisjes naar de foto aan het kruis, van een jongen met een lief, opgewekt gezicht. Joeri Oeritsjov (1991-2011), luidt het onderschrift.

Joeri speelde als verdediger bij Lokomotief Jaroslavl, het lokale ijshockeyteam, een van de beste van Rusland. Op 7 september stortte het vliegtuig, dat alle 26 spelers en hun elf trainers en verzorgers naar een uitwedstrijd in Wit-Rusland moest brengen, door een fout van de piloot neer. Behalve een boordwerktuigkundige kwamen alle inzittenden om. Lokomotief, de trots van Jaroslavl, bestond niet meer.

Veertien van de spelers, trainers en verzorgers, die uit de stad zelf komen, liggen nu in zeven rijen van twee bij elkaar op een ereveld. Dagelijks komen supporters, vrienden en familieleden naar hun graven, die versierd zijn met bloemen, kransen, foto’s, kindertekeningen met nieuwjaarswensen. „Wat wil je, Jaroslavl is een ijshockeystad”, zegt Vladimir Kirjoesjin, die al 46 jaar Lokomotief-supporter is en met zijn vrouw Olga ook naar Joeri is komen kijken. „Alles draait hier om die sport. We hebben vijf ijshockeystadions en twee opleidingsscholen voor de jeugd, met meer dan duizend leerlingen. En nu moeten we van de grond af aan een nieuw team opbouwen, dat uit onze eigen jongens bestaat. Jongens zoals Joeri, die we al sinds zijn kindertijd kennen. Zijn moeder, een weduwe, is een goede vriendin van ons.”

De rouwstemming hangt ook nog in het hypermoderne stadion van Lokomotief. Tien jaar geleden is het aan de rand van de stad gebouwd, met hulp van de hoofdsponsor, de Russische Spoorwegen. Aan de gevel bij de hoofdingang is een reusachtig spandoek bevestigd, met daarop de portretten van alle verongelukte teamleden. Sommigen waren buitenlandse sterren, zoals de Tsjechische internationals Josef Vašícek, Karel Rachunek en Jan Marek en de Canadese coach Brad McCrimmon. Verder waren er nog spelers van zeven andere nationaliteiten.

In een van de gangen rond de arena is een herdenkingshoekje ingericht met een grote foto van alle doden en de tekst ‘Ons team – voor altijd…’ Op een tafeltje liggen bloemen en drie speelgoedbeertjes.

Perschef Vladimir Malkov, die al meer dan twintig jaar bij Lokomotief werkt, kan zijn emoties nauwelijks beheersen bij het ‘weerzien’ met zijn jongens, die hij één voor één lijkt te willen voorstellen. „Tijdens de herdenkingsplechtigheid met de supporters stonden hun doodskisten op de tribune”, zegt hij, terwijl hij zijn tranen wegslikt. „Met gesloten deksel, heel on-Russisch.”

Dan slaat hij een kruis en laat de kleedkamers en trainingszalen zien, om het verder alleen nog maar over de toekomst te hebben. Want Lokomotief is druk bezig met het klaarstomen van het jeugdteam voor de Kontinentale Hockey Liga (KHL), de eredivisie van het ijshockey. In 1997, 2001 en 2002 werd de club kampioen, in 2008 en 2009 tweede.

„Uit het jeugdteam proberen we nu twee groepjes van vijf spelers te selecteren”, zegt hij. „In de zomer kopen we dan buitenlandse spelers, die het nieuwe team compleet moeten maken. Tot die tijd doen we het met jongens uit eigen gelederen.”

Die ‘eigen gelederen’ zijn belangrijk voor de ijshockeyliefhebbers van Jaroslavl, omdat het traditie is om het op die manier te doen. Veel van de omgekomen spelers en trainers zijn op hun vijfde of zesde jaar op een van de ijshockeyscholen van Lokomotief begonnen. De burgers van Jaroslavl kennen hen uit de straat, van school of van verjaarspartijtjes van hun kinderen. Ze zijn svojá – eigen.

Na de catastrofe van 7 september boden tal van andere ijshockeyclubs uit de KHL hun spelers tijdelijk aan, zodat Lokomotief tot aan het nieuwe seizoen in september 2012 aan de competitie kan blijven meedoen. Maar dat ging de Jarosvlavse club te ver. De supporters zouden zoiets nooit accepteren, werd gedacht. Bovendien vond het clubbestuur zulke uitzendkrachten een smet op de nagedachtenis van het omgekomen team. Lokomotief trok zich daarom terug uit de KHL en nam genoegen met het spelen in een lagere divisie.

„En dan nog spelen de jeugdspelers in een hogere divisie dan ze gewend zijn”, zegt journalist Vladimir Podsjivalov van de lokale krant IdeaInfo. „Hun tegenstanders zijn een paar jaar ouder dan zij en hebben meer ervaring. Maar ze boffen met hun coach Pjotr Vorobjov.”

De 61-jarige Vorobjov is de titaan die het allemaal voor elkaar moet zien te krijgen. Hij bezorgde Lokomotief in 1997 en 2001 het kampioenschap. Daarna werkte hij bij andere clubs, totdat hij in 2010 weer naar Jaroslavl terugkeerde om het jeugdteam te leiden. „Vorobjov kent de infrastructuur van onze club als geen ander en weet hoe je jonge ijshockeyers moet opleiden”, zegt Malkov trots. „Ook heeft hij een hechte band met onze voorzitter Joeri Jakovlev, met wie hij straks in het buitenland die nieuwe spelers moet kopen.”

Tot september 2012 heeft Vorobjov de tijd om Lokomotief klaar te stomen voor de KHL. „De voorzitter en andere bestuursleden van onze club hebben het verstandig en misschien wel nobel en oprecht aangepakt”, zei de coach, kort nadat was besloten om het nieuwe team uit de jeugdspelers te smeden. „Uiteindelijk hebben ze de juiste beslissing genomen door zich niet te haasten. In plaats daarvan laten ze de doden eerst in hun graf rusten en wordt het nieuwe team geleidelijk aan opgebouwd met het jeugdteam als bouwsteen.”

Loko, de bijnaam van het jeugdteam, speelde zijn eerste thuiswedstrijd op 7 oktober, een maand na de vliegramp, tegen de ‘Poolberen’ uit Tsjeljabinsk. Het stadion zat bomvol supporters, vooral jongeren, die de jonge spelers kwamen aanmoedigen. Loko verloor met 3-2.

Na hun debuut verging het de spelers beter. De volgende wedstrijden wonnen ze, waardoor ze twee weken geleden van de jeugdcompetitie (MHL) naar de hoogste afdeling (VHL) promoveerden. In die competitie wonnen ze op 12 december hun eerste wedstrijd tegen Neftjanik Almetijevsk met 5-1. „Ze hadden zoveel energie en zin om te winnen, dat het wel moest lukken”, zegt journalist Podsjivalov. „Ze wilden zich bewijzen, hè.”

Het stadion loopt inmiddels vol met supporters die naar de laatste wedstrijd van het jaar komen kijken, tegen het Oekraïense Donbass. Zenuwachtig dolen ze door de gangen, want hoewel de Oekraïners sterk zijn, heeft Loko op grond van de resultaten van de afgelopen weken toch een kans om te winnen. „Tegenwoordig komen er veel meer jonge supporters naar de wedstrijden dan vroeger”, zegt Podsjivalov. „En dat is belangrijk, want behalve een goede coach en wilskracht, hebben de Loko’s de steun van de supporters echt nodig, zeker in dit stadium.”

Bij het spelersmonument staat Andrej Prekrasnyj met zijn dochtertje Irina. Ze kijken naar de foto’s van de doden. Het meisje draagt een Lokomotief-shirt met de naam van aanvaller Ivan Tkatsjenko, een van de omgekomen spelers. „Zowel Irina als haar broer was helemaal van slag na het ongeluk, maar nu moeten we verder”, zegt de 41-jarige zakenman, die zelf sinds zijn kindertijd supporter van Lokomotief is. „De nieuwe spelers hebben zeker acht à tien jaar nodig om het niveau van hun voorgangers te halen. Maar er is hoop: van de vijf wedstrijden die ze tot nog toe hebben gespeeld, hebben ze er maar een verloren.”

Even later begint de wedstrijd. De Loko’s stappen het veld op. Gespierde jochies, speels en serieus, in rode pakken met beschermstukken. Tijdens de wedstrijd zijn ze duidelijk superieur. Na tien minuten maakt aanvaller Rafael Achmetov de eerste goal. De supporters gaan uit hun dak. Andrej Prekrasnyj zit met zijn dochtertje te glunderen van trots.

Een andere speler die opvalt is aanvaller Maksim Zjoezjakin. Hij is de enige overgeblevene van het vroegere team, omdat hij op het laatst niet mee mocht naar de uitwedstrijd in Minsk. Zjoezjakin is door die lotsbeschikking het symbool geworden van de wederopleving van Lokomotief. En dat wil hij laten zien. Hij maakt het ene na het andere bijna-doelpunt.

Zijn ploeggenoten scoren nog twee keer, maar Donbass doet hetzelfde en dan is het ineens 3-3. De wedstrijd wordt beslist door shoot-outs. „De minst sportieve manier om te winnen”, zegt Podsjivalov, die gelijk krijgt als Loko twee keer mist en Donbass twee keer raak schiet. De supporters in Jaroslavl zijn stil van teleurstelling. „We hebben ontzettend hard getraind”, zegt coach Vorobjov. „Maar helaas staan de spelers nog onder te grote psychische druk. Daardoor maken ze veel fouten, die ze niet hadden hoeven maken.”

Dan gaat hij gauw naar zijn jongens toe. Perschef Malkov sluit de avond af met de woorden: „Herdenk met Oud en Nieuw onze jongens.”