II Op eigen benen

Dit was het eerste jaar waarin NRC Media, het bedrijf dat NRC Handelsblad, nrc.next en nrc.nl uitgeeft, volledig zelfstandig opereerde. Sinds de oprichting in 1970 is NRC Handelsblad (en sinds 2006 nrc.next) altijd uitgegeven door een concern. Het laatste concern, De Persgroep van de Belgische familie Van Thillo, moest na de overname van de Nederlandse kranten om mededingingsredenen ten minste één titel afstoten. Dat werd NRC. Sinds maart 2010 zijn Handelsblad, nrc.next en de site eigendom van investeringsfonds Egeria (90%) en mediaondernemer Derk Sauer (10%).

Dat klinkt mooi, zelfstandig opereren, maar daarvoor waren we in maart 2010 nog allerminst toegerust. De redactie, ja die wel. Die opereerde altijd al zelfstandig: onafhankelijk gemaakte kwaliteitsjournalistiek is waar NRC voor staat. Maar een eigen salarisadministratie had het nieuwe bedrijf in 2010 nog niet. Een eigen abonnementensysteem evenmin. En dan de ICT…. Kortom, een groot deel van 2010 en ook in 2011 zijn we bezig geweest met het scheppen van de voorwaarden waaronder een krant kan worden uitgegeven.

Hoe was het intussen in de markt? Niet rooskleurig. De markt voor dagbladen krimpt al jaren. De gemiddelde oplage van NRC Handelsblad was van 270.000 exemplaren per dag, tien jaar geleden, gedaald naar 201.000 in 2010. Sinds 2006 was daar wel nrc.next bijgekomen, met een oplage van 82.000 in 2010. Ter vergelijking: de Volkskrant daalde in dezelfde periode van 344.000 naar 262.000, De Telegraaf van 810.000 naar 649.000. De oorzaken: meer media concurreren om de schaarsere tijd van de lezer, veel jongere mensen vinden een krant niet bij hun levensstijl passen.

Daar kwamen de teruglopende advertentie-inkomsten bij. Die zijn sinds 2007 bijna gehalveerd. Adverteerders kiezen vaker voor televisie of internet, of als het economisch tegenzit, voor even helemaal niet.

En tenslotte, internet, waar iedereen de mond van vol heeft en dat ook nieuwe mogelijkheden biedt voor journalistiek, kostte bij NRC meer geld dan het opbracht.

Dat was 2010. Voor 2011 stelden we enkele heldere doelen: als we nou eens proberen aan het eind van 2011 gemiddeld 1 abonnee meer te hebben dan in 2010, 1 euro meer aan advertentie inkomsten te halen en onze digitale activiteiten 1 euro winst te laten generen. Daarmee zouden we de dalende trend keren. We zouden laten zien dat het weliswaar lastig is om met succes kranten uit te geven, maar beslist niet hopeloos.

We deden dat door scherp te kijken naar onze producten en onze mensen. We zijn bij NRC Handelsblad overgestapt naar het compacte formaat. We hebben de krant iets dikker gemaakt waardoor er meer ruimte is voor tekst, maar vooral ook voor beeld. We hebben van de zaterdagkrant, die ook voor bijna 50.000 nextlezers hun krant is, een weekendkrant gemaakt. We hebben drie keer DeLuxe toegevoegd, een magazine dat is geïnspireerd op How to Spend it van de Financial Times.

De website nrc.nl is nog ingrijpender veranderd. Sinds halverwege de jaren 90 gingen de kranten het internet op en dat heeft geleid tot sites die een brede inkijk bieden in de krant van die dag. Gratis. Er wordt geëxperimenteerd met betaalmodellen, maar bevredigend resultaat hebben die nog niet opgeleverd. Is het verstandig de duidende stukken van onze Midden-Oosten redacteur, de analyses van de economieredactie, waar de abonnee voor betaalt, gratis weg te geven? En levert het een site op die voldoet aan de wetten van succes op het web?

Wij zien het zo: nieuws op internet is gratis, de krant – op papier of elektronisch – is betaald. De site biedt het belangrijkste nieuws en het ‘ beste van het web’, items die elders op het internet de moeite waard zijn. Nrc.nl vertelt wat er gebeurt en wat er te zien is, de krant brengt in kaart waarom het gebeurt en wat het betekent.

De reacties op de nieuwe nrcsite waren gemengd: meer dan 1.200 mails van bezoekers die protesteerden dat zij hun ‘krant’ kwijt waren. Maar de bezoekersaantallen verdubbelden. Tegen hen die de ‘krant’ op het internet misten, zeiden we: de krant kunt u altijd lezen, waar u maar wilt, op papier of op de iPad of als pdf op uw computerscherm. Betaald. Tegen de stroom nieuwe bezoekers, die meer willen dan nu.nl, zeggen we: welkom bij NRC!

De werving van abonnees is veranderd. Algemene campagnes voor merkbekendheid (‘slijpsteen voor de geest’ , ‘ik denk NRC’ ) zijn vervangen door op actie gerichte marketing. ‘Betaal 44,95 per maand en ontvang twee jaar lang de krant en een iPad’. ‘Neem een abonnement op nrc.next en maak kans op de laatste 100 kaarten voor Lowlands’.

De bestaande abonnees namen ons dit niet altijd in dank af. Waarom kregen zij geen iPad? Ons antwoord was niet bevredigend, maar daarom niet minder waar: de krant heeft nieuwe abonnees nodig. Hun abonnementsgeld is nodig voor het in stand houden van ons correspondentennetwerk, onze redactie Wetenschap of Boeken. Nieuwe abonnees zijn goed voor alle abonnees. En ze komen niet vanzelf.

Voor de bestaande abonnee, het kapitaal van onze uitgeverij, hebben we de klantenservice verbeterd. Met af en toe een kadootje. En straks in 2012 hopelijk met meer. Want laat ons eerlijk zijn, we zijn niet goed genoeg als het aankomt op perfecte service voor de abonnee. De krant wordt nogal eens te laat of niet bezorgd. De klacht van de abonnee nogal eens te slordig beantwoord. Daarin moeten we beter worden.

De +1 op de lezersmarkt is gehaald. In een dalende krantenmarkt is de oplage van NRC Handelsblad met 2 procent gestegen ten opzichte van een jaar geleden, nrc.next zelfs 5 procent. Ook bij Digitaal is de +1 ruim gehaald. En meer bezoek op nrc.nl betekent hogere advertentie inkomsten. Alleen de advertenties in de krant zijn iets achtergebleven bij vorig jaar, zoals bij alle kranten.

In 2011 hebben we afscheid moeten nemen van ruim dertig collega’s bij de redactie, na eenzelfde aantal bij de uitgeverij in 2010. We hebben moeten leren experimenteren, bijvoorbeeld met nieuwe vormen van advertenties. Maar 2011 was ook een goed jaar. De inkomsten zijn hoog genoeg om de uitgaven te dekken, om te investeren in nieuwe initiatieven en om een resultaat te halen voor de aandeelhouders.

We kijken uit naar 2012. Met begin januari de nieuwe bijlages, De Wereld en Mens&. Eind januari een geheel vernieuwde nrc.next. We lanceren nieuwe apps en ontplooien andere digitale initiatieven. En we blijven onderzoeken of het mogelijk is NRC Handelsblad ook in de ochtend te laten verschijnen.

En tenslotte: we verhuizen aan het eind van het jaar naar Amsterdam, waar u rond deze dagen in 2012 van harte welkom bent voor een glas in ons café op de begane grond van ons gebouw.