Welke jazz, hiphop en pop deden ertoe het afgelopen jaar? En wat was dramatisch? De NRC-muziekcritici over het beste en slechtste van 2011.

Tom Barman van dEUS op de eerste van 3 uitverkochte avonden in Paradiso. dEUS wordt al 15 jaar als een van de beste rockbands van de lage landen gezien. Foto: Andreas Terlaak

Pop

Volgens Jan Vollaard

1. Adele: 21. Puur en onopgesmukt zong Adele zich een weg naar ieders hart, met de smaakvolle productie van Rick Rubin als haar sleutel tot eeuwigheidswaarde.

2. Noah & The Whale: Last Night On Earth. Ontworsteld aan de Londense neofolkscene maakten Noah & the Whale de perfecte popplaat, met precies dat vleugje noir om er een mystiek randje aan te geven.

3. The Vaccines: What Did You Expect From The Vaccines? Rock is dood nu The Black Crowes niet meer bestaan. En toch staat er steeds weer een bandje op dat nieuwe opwinding aan het genre toevoegt.

4. Gillian Welch: The Harrow And The Harvest. De country ontstegen en wars van elektronica maken Gillian Welch en partner Dave Rawlins muziek op hun eigen niveau, elk album een waardevolle toevoeging.

5. Tim Knol: Days. Hollandse nuchterheid weerhield de enige echte opvolger van Piet Veerman er niet van om bevlogen op jacht te gaan naar zijn eigen versie van americana.

Hiphop

Volgens Saul van Stapele

1. Drake: Take Care. Drake maakt kleurrijke, koele en atmosferische synthesizer-r&b die soms in één nummer tegelijk luxe en overdadig is, maar ook kil en depressief. Bezielde melancholie die nooit eenduidig is.

2. Kendrick Lamar: Section.80. Een intens, maatschappijkritisch album van hiphopbelofte die inmiddels werkt met sterproducers als Dr. Dre en Just Blaze. Een belangrijke nieuwe stem in het genre.

3. Frank Ocean: Nostalgia, Ultra. Een prachtig, eclectisch en openhartig r&b- debuut met een speelse, frisse benadering. Vooralsnog de beste artiest uit het kamp van de popsensatie van 2011, de veelbesproken groep Odd Future.

4. Common: The Dreamer/The Believer. Een plaat die de bouwstenen van hiphop viert: geloof in eigen kunnen en het opnieuw interpreteren van muziek en taal. Common rapt hiphop terug naar de basis.

5. The Throne: Watch The Throne. Het decadente koningsdrama van de hiphop, van Jay-Z en Kanye West. Een muzikaal rijke, vindingrijke en gelaagde vertelling vanaf de pronkerige hiphoptroon.

Pop

Volgens Hester Carvalho

1. dEUS: Keep You Close. dEUS maakte de cd die de groep altijd al in zich leek te hebben: weldadig in evenwicht tussen ruig en glad, liefdevol en stekelig.

2. Danger Mouse en Daniele Luppi: Rome. Onderkoelde schoonheid van Amerikaanse producer Danger Mouse en Italiaanse componist/arrangeur Daniele Luppi, gezongen door onder anderen Norah Jones en Jack White.

3. Bonny Prince Billy: Wolfroy Goes To Town. Alter ego van mysterieuze Will Oldham maakt prachtige sobere country-cd, een uitschieter in zijn ruime oeuvre.

4. Spinvis: Tot ziens, Justine Keller. Nieuw hoogtepunt in de carrière van Spinvis, die je met dit liefdesverhaal langs een cyclus van emoties voert. Muzikaal verrassend, tekstueel doorspoeld met veel drank.

5. Kate Bush: 50 Words For Snow. Kate Bush zonder haar duizelingwekkende instrumentaties, nu met losjes pianospel en mijmerende zang.

Jazz

Volgens Amanda Kuyper

1. Ambrose Akinmusire: When The Heart Emerges Glistening. Gloeiend heet jazzalbum van jonge trompettist Akinmusire. Energiek, inventief, turbulent. Toekomstjazz met een avontuurlijke drive .

2. Brad Mehldau: Live in Marciac. De opperst geconcentreerde jazzpianist Brad Mehldau in een soloconcert op het Franse festival Jazz in Marciac, in alweer 2006. Mehldaus popinvloeden smelten als een klontje boter in zijn jazzimprovisaties.

3. Craig Taborn: Avenging Angel. Amerikaanse jazzpianist met tamelijk compromisloos geluid. Album moest even landen en graaft zich vervolgens in de ziel. Breekbare, spannende jazz met knikjes naar klassiek. Woelig tegenover meditatief.

4. Miles Davis Quintet: Live in Europe 1967, The Bootleg Series Vol.1. Als Miles Davis-verzamelaar ben je nooit klaar. Nu weer deze collectie bootlegs – illegale opnames van concerten in 1967, in zalen in Antwerpen, Kopenhagen en Parijs. Perfecte geluidskwaliteit, indrukwekkend spel van een kwintet dat elkaar blind vindt.

5. Gregory Porter: Water. Album verscheen in 2010, werd pas dit jaar ontdekt in Nederland. Meeslepende, van soul doordrenkte jazz gezongen door reusachtig zangtalent. Zo makkelijk, zo scherp.

De Tegenvallers

1. Het faillissement van The Hague Jazz op 1 november. Na jaren van financieel wanbeleid ging een artistiek mooi festival naar de haaien.

2. Wiz Khalifa: Rolling Papers. Speciaal voor zijn debuut bij een grote platenmaatschappij versimpelde Wiz Khalifa zijn rapstijl. Zijn producers streefden naar commerciële wegwerpmuziek. Een derderangs-Snoop Dogg, dat gun je niemand.

3. Lou Reed en Metallica: Lulu. Lou Reed neuzelt en Metallica dreint bij de mismatch van het jaar; een album dat wedijvert met Reeds Metal Machine Music als slechtste gitaarplaat ooit.