Waar komt het salueren vandaan?

In vrijwel alle legers is het een verplichte traditie, salueren naar iemand met een hogere rang. De militair brengt zijn rechterhand horizontaal aan de zijkant van zijn gezicht, net boven de ogen. Op de redactie van nrc.next kwam ineens de vraag op: waar komt dit gebruik vandaan?

De zoektocht begint bij het Nederlands Instituut voor Militaire Historie. In één van de ruim 70.000 boeken moet het antwoord verstopt zitten. „We sturen u enkele documenten toe”, zegt de informatiespecialist. Publicaties van soms ruim zestig jaar oud ploffen in de mailbox. Kennelijk was er na 1965 geen animo om hier onderzoek naar te doen.

Het eerste artikel komt uit het militaire vakblad Lichtspoor van 1 oktober 1947. In oud Nederlands schrijft auteur kapitein Van de Hoop over twee theorieën. Volgens de ene stamt het salueren uit eind veertiende eeuw. Ridders in hun harnassen deden met één hand hun vizier omhoog om zich bekend te maken aan bevriende strijdkrachten. Een blijk van vertrouwen tussen ridders.

Deze theorie heeft op internet veel aanhangers, waaronder op Wikipedia. Waarschijnlijk omdat het een stuk spannender klinkt dan de tweede theorie. Maar Van de Hoop denkt dat salueren uit de zeventiende eeuw stamt. Toen werd het een trend onder mannen om een hoed te dragen. Voor achtenswaardige personen werd deze met één hand afgenomen. Deze modetrend werd overgenomen door het leger. Net als onder het gewone volk werd de hoed met de rechterhand afgenomen voor mensen met een hogere rang.

In 1965 noemt ook een andere onderzoeker, kapitein Ringoir, de eerste theorie flauwekul. Voor een ridder was het onnodig om het vizier te openen als blijk van vertrouwen. Elke ridder droeg het familiewapen herkenbaar op het schild. Maar waarom werd later de hoed niet meer afgenomen? Daar is een simpele verklaring voor: militairen droegen geen hoed meer. Na de uitvinding van de handgranaat moesten grenadiers geen hoed maar een muts dragen. Bij het werpen van een granaat viel een hoed namelijk makkelijk af. Ringoir citeert uit het militaire reglement van 1772 dat een grenadier zijn muts niet elke keer hoeft af te doen, maar enkel de rechterhand naar het voorhoofd dient te brengen.

Diederik Huffels