Het andere nieuws voor in het achterhoofd

Dat president Nixon in de jaren zestig de Democratische partij liet afluisteren, weet u vast. De Watergate-affaire staat in ons collectieve geheugen gegrift. Het schandaal kreeg onnoemelijk veel aandacht in de pers. De scoop van de eeuw – dat was het toen al en dat zou het de rest van de twintigste eeuw blijven. Nog altijd leren studenten journalistiek over Bob Woordward, Carl Bernstein en hun geheime bron Deep Throat.

Dat de inlichtingendienst FBI in diezelfde jaren zestig nog veel meer politieke leiders afluisterde, intimideerde en zelfs vermoordde, wist u vast niet. Cointelpro, zoals dit geheime FBI-programma heette, behoort tot de grootste illegale undercoveroperaties uit de Amerikaanse geschiedenis. Hele burgerrechtenbewegingen werden erdoor ondermijnd. Zelfs Martin Luther King was een doelwit. Toch doet het weinig belletjes rinkelen. Nixon stond immers al op de voorpagina’s.

Media, wil ik maar zeggen, schrijven de geschiedenis. Ze bepalen welke versie van het verleden in ons achterhoofd blijft zitten en welke niet. Dus moet je altijd extra goed opletten als er, in de aanloop naar Oud en Nieuw, weer massaal op het voorbije jaar wordt teruggekeken. Dan wordt de geschiedenis immers definitief samengevat. Tegenwoordig meestal in lijstjes. De top-10 nieuwsmomenten. De twintig belangrijkste doden. Het jaar van de demonstrant.

Allemaal lijstjes van wat journalisten het belangrijkst vonden – verpakt als wat het belangrijkst is. Voorspelbare lijstjes ook. Meestal kun je ze al dromen voor het jaaroverzicht is begonnen. Kim-Jong Il, Bin Laden, Gaddafi, Alphen aan den Rijn, Utoya. Euro, Neuro, Mauro. Bedrijfspoedel, klotskop, tuigdorp.

Doe es normaal man.

Natuurlijk, soms is de nieuwswaarde evident. Dat de opstanden in de Arabische wereld van belang zijn, zullen weinigen betwisten. Maar vaker nog hangt nieuwswaarde van toeval aan elkaar. Doordat een correspondent per ongeluk ergens aanwezig was – of juist niet. Doordat de deadline gehaald werd – of juist niet. Doordat een concurrerend medium met de scoop aan de haal ging – en wij dus maar niet. Allemaal onzichtbare factoren die bepalen wat groot nieuws wordt en wat verdwijnt in de marge van de aandacht.

Dat toeval is onvermijdelijk. Journalistiek is mensenwerk. Maar je kunt er wel tegenwicht aan bieden. Door bijvoorbeeld de vraag te stellen: wat hebben we eigenlijk gemist dit jaar? Wat had meer aandacht verdiend dan we het gaven? Welk nieuws raakte jammerlijk ondergesneeuwd? Hiernaast vindt u ons antwoord op die vragen. Een soort alternatieve geschiedenis van 2011. Voor in ons achterhoofd.

Rob Wijnberg

Hoofdredacteur nrc.next

    • Rob Wijnberg